Gotyckie ruiny zamku na wapiennym wzgórzu w rezerwacie, z okrągłą wieżą, udostępnione zwiedzającym w 2015 roku.
Ruiny zamku w Smoleniu stoją na skalistym wzgórzu na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, w gminie Pilica. Najbardziej rozpoznawalna jest okrągła wieża górnego zamku, a sama budowla leży na terenie rezerwatu przyrody. Od 2015 roku ruiny są zabezpieczone i dostępne dla zwiedzających.
Zamek powstał w XIV wieku na wapiennym urwisku, a pierwsza pewna wzmianka o nim pochodzi z 1394 roku. Jedne źródła wiążą jego fundację z Ottonem z Pilczy, a rejestr zabytków przypisuje ją Janowi z Pilicy, więc dokładny fundator pozostaje sprawą sporną.
W średniowiecznych źródłach warownia nazywała się Pilica, nazwę Smoleń przyjęła dopiero w XVI wieku. W XV wieku należała do rodu Pileckich, a na przełomie XIV i XV wieku właścicielką była Elżbieta Pilecka-Granowska, trzecia żona Władysława Jagiełły. Jej syn Jan Pilecki przejął zamek w 1414 roku. W 1570 roku Jan Pilecki sprzedał zamek biskupowi krakowskiemu Filipowi Padniewskiemu, a w 1577 roku nabył go Wojciech Padniewski. Ten przeniósł się później do nowej rezydencji w Pilicy, a stary zamek zaczął popadać w ruinę. Więcej o tamtej rezydencji w karcie Zamek w Pilicy.
Zamek składał się z trzech części wznoszonych w kolejnych etapach. Najstarszy jest zamek górny: mury obwodowe, budynek mieszkalny i cylindryczna wieża o średnicy około 7,5 metra, do której wchodziło się z wysokości kilku metrów.
Po 1350 roku dobudowano zamek wschodni, otoczony kamiennym murem grubości do 2 metrów, założonym na planie pięciokąta. Zachowała się z niego gotycka brama z ostrołukiem. Na dziedzińcu jest studnia, którą tradycja wiązała z jeńcami tatarskimi. Zasypana studnia ma 26 metrów głębokości, choć dawniej mówiło się o stu, a nawet dwustu metrach. Po 1450 roku rozbudowano zachodnią część zamku i połączono ją murem z zamkiem górnym.
Zniszczenia przyniosły kolejne stulecia: w 1655 roku zamek zdewastowali Szwedzi, a w 1797 roku Austriacy użyli jego kamienia do budowy komory celnej. W latach 40. XIX wieku ruinę kupił Roman Hubicki, który ją uporządkował i założył w pobliżu fabrykę śrutu. Zabytek wpisano do rejestru w 1932 roku, a w latach 50. i 60. XX wieku mury zabezpieczono jako trwałą ruinę.
W 2010 roku postawiono tablice zakazujące wstępu, bo mury zaczęły się zawalać. Po zabezpieczeniu i częściowej rekonstrukcji zamek otwarto dla zwiedzających w 2015 roku, a wieża jest dostępna do wejścia. W 1997 roku Błażej Muzolf z łódzkiego muzeum przeprowadził tu wstępne badania archeologiczne, ale ich wyniki nie zostały opublikowane.
Zamkowe wzgórze należy do rezerwatu przyrody Smoleń o powierzchni 4,32 hektara, utworzonego w 1959 roku i objętego ochroną ścisłą. Rośnie tu około 160 gatunków roślin naczyniowych i 60 gatunków mchów, w tym bluszcz, obuwik pospolity i porzeczka alpejska. Wokół wzgórza prowadzi zamknięta ścieżka z tablicami informacyjnymi, a ruiny leżą na Szlaku Orlich Gniazd. Przyrodą wzgórza zajmuje się osobna karta Rezerwat przyrody Smoleń.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się