Plac Wolności w Katowicach

Plac Wolności to sześciokątny plac w zachodniej części katowickiego Śródmieścia, z którego promieniście rozchodzą się ulice 3 Maja, Sokolska, Gliwicka, Matejki i Sądowa. Jest jednym z najstarszych obszarów miasta i do dziś zachował układ wytyczony w połowie XIX wieku.

Skąd wziął się kształt placu

Plac wytyczono na podstawie planu rozwoju przestrzennego Katowic z 1856 roku, którego autorem był Heinrich Moritz August Nottebohm. Leży na głównej osi miasta, którą wyznaczają dziś ulica 3 Maja, Rynek i ulica Warszawska. Boki północny i południowy mają około 100 m, a po dwa boki zachodni i wschodni około 70 m. Pośrodku jest zieleń, wokół biegnie jezdnia i linia tramwajowa.

Regulację placu ukończono w 1876 roku, sadząc drzewa i krzewy oraz zakładając trawniki. Przed 1922 rokiem nosił nazwę Wilhelmsplatz.

Pomniki, które tu stały

W 1898 roku odsłonięto pośrodku pomnik dwóch cesarzy niemieckich, Wilhelma I i Fryderyka III, dłuta Felixa Görlinga; w 1920 roku został wysadzony. Po utworzeniu województwa śląskiego stanął tu pomnik-grób Nieznanego Powstańca Śląskiego, odsłonięty w 1923 roku. Po wojnie postawiono pomnik żołnierzy Armii Czerwonej, który zdemontowano w 2014 roku, a pusty cokół miasto przeznaczyło na prezentację prac lokalnych artystów. Pamięć o powstaniach śląskich podtrzymuje dziś Pomnik Powstańców Śląskich w innej części miasta.

Zabytkowa zabudowa

Wokół placu stoją kamienice z końca XIX i początku XX wieku, wiele wpisanych do rejestru zabytków. Wyraźną historię ma Pałac Goldsteinów (plac Wolności 12a), ukończony w 1875 roku w stylu neoklasycyzmu. W willi pod numerem 10, wzniesionej w latach 1907-1909 według projektu Ludwika Goldsteina, mieści się dziś Sąd Rejonowy Katowice-Zachód. Kamienica pod numerem 9, z 1901 roku, również jest dziełem Ludwika Goldsteina.

Fontanna i codzienność placu

W 2000 roku zbudowano fontannę z układem szklanych tafli o powierzchni 35,6 m2. W plebiscycie mieszkańców w 2005 roku nadano jej nazwę Akwarium. W latach 2013-2014 nawierzchnię placu gruntownie zmodernizowano. Dziś to ważny węzeł tramwajowy i autobusowy, w którym mieszczą się między innymi Sąd Rejonowy, Urząd Stanu Cywilnego i kluby muzyczne.

Do archikatedry Chrystusa Króla jest stąd około kilometra, a do Teatru Śląskiego mniej niż jeden kilometr.

Praktycznie

• Położenie: Katowice, Śródmieście, zachodni kraniec centrum, przy przystanku tramwajowym Katowice Plac Wolności.
• Plac jest ogólnodostępny; fasady kamienic ogląda się z zewnątrz.
• W Pałacu Goldsteinów działa Urząd Stanu Cywilnego, więc wnętrza są dostępne tylko w godzinach pracy urzędu.