Solo: Orzesze

Solo w Orzeszu to sześć kościołów z różnych epok, od ceglanej świątyni z końca XVI wieku po budowle z lat trzydziestych, rozsianych po dzielnicach.

Orzesze rozciąga się na kilka dawnych osad, więc każda świątynia leży gdzie indziej i trzeba do niej dojść osobno. To układ dla kogoś, kto chce obejrzeć miasto we własnym tempie, bez grupy i bez pośpiechu. Szersze zestawienia: co robić samemu na Śląsku oraz atrakcje Orzesza.

Który kościół w Orzeszu jest najstarszy i co jeszcze pochodzi sprzed XX wieku?

Najstarszy jest kościół świętego Wawrzyńca z końca XVI wieku, a z XIX stulecia pochodzi świątynia Piotra i Pawła w Woszczycach. Z początku XX wieku zachował się też kościół ewangelicki z 1913 roku. Tę trójkę łatwo zestawić, bo każda budowla reprezentuje inną tradycję budowlaną.

Kościół świętego Wawrzyńca przy ulicy Na Górce wzniesiono około 1590 roku z fundacji ówczesnych właścicieli miasta, Wawrzyńca Tracha i jego żony Anny Marii. Ma jedną nawę, wieżę oraz wieżyczkę na sygnaturkę i figuruje w rejestrze zabytków. Do 1628 roku należał do ewangelików.

W Woszczycach stoi kościół Piotra i Pawła, ceglany, z lat 1878-1880. Autorem planów był budowniczy Moebius, a historyzująca bryła łączy neoromańskie i neogotyckie motywy. Organy z 1880 roku wykonał gliwicki mistrz Carl Volkmann. Wśród orzeskich budowli jest też kościół ewangelicko-augsburski Ducha Świętego przy ulicy Powstańców: ceglany, jednonawowy, poświęcony 13 maja 1913 roku z funduszy Katarzyny Hegenscheidt. Pierwotne dzwony zabrano w 1942 roku; zastępcze trafiły tu w 1961.

Jakie świątynie z lat trzydziestych stoją w Orzeszu, Jaśkowicach i Zgoniu?

Trzy kościoły katolickie powstały między 1930 a 1937 rokiem: w centrum Orzesza, w Jaśkowicach i w Zgoniu. Wszystkie są parafialne, więc zwiedzanie warto dopasować do nabożeństw. Różnią się wyposażeniem, historią budowy i losami po wojnie.

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w centrum jest neoromański i poświęcono go 14 grudnia 1930 roku. Zaprojektował go orzeszanin Teofil Wygacz, a prace trwały cztery lata. Wnętrze zdobią organy Wacława Biernackiego.

W Jaśkowicach działa kościół Narodzenia świętego Jana Chrzciciela, konsekrowany w 1936 roku. Pożar dachu w 2013 roku zakończył się odbudową i drugą konsekracją w 2015. W dzielnicy Zgoń, przy ulicy Kobiórskiej, stoi kościół świętego Antoniego z Padwy z 1937 roku, ozdobiony freskami i bocznymi ołtarzami lokalnych artystów.

Najczęstsze pytania

Czy w Orzeszu da się obejrzeć kilka kościołów w jeden dzień?

Świątynie leżą w różnych dzielnicach: w centrum, Jaśkowicach, Zgoniu i Woszczycach, więc każda wymaga osobnego dojazdu lub dojścia. Najlepiej ułożyć trasę według mapy.

Który orzeski kościół jest ewangelicki?

Kościół Ducha Świętego przy ulicy Powstańców. To ceglana, jednonawowa budowla z jedną wieżą, poświęcona w 1913 roku i należąca do diecezji katowickiej.

Gdzie w Orzeszu stoi najstarszy kościół?

Kościół świętego Wawrzyńca stoi przy ulicy Na Górce. Wzniesiono go około 1590 roku i wpisano do rejestru zabytków.

Czy w Orzeszu są kościoły z freskami?

Freski i boczne ołtarze lokalnych artystów ma kościół świętego Antoniego z Padwy w Zgoniu, zbudowany w 1937 roku.