Architektura: Ustroń

Architektura w Ustroniu to drewniany kościół św. Anny, dawna huta Klemens, ewangelicka świątynia i modernistyczne Zawodzie. Osiem miejsc.

Ustroń to miasto uzdrowiskowe u podnóża Beskidu Śląskiego, ale jego zabudowa opowiada też o hutnictwie, ewangelikach i modernizmie lat 60. Przegląd zbiera kościoły, muzea w zabytkowych domach i kompleks sanatoryjny, by ułatwić wybór.

Które kościoły w Ustroniu warto obejrzeć?

W Ustroniu stoją cztery kościoły z różnych wyznań i epok: św. Anny w Nierodzimiu, św. Klemensa, Podwyższenia Krzyża w Lipowcu i ewangelicki Jakuba Starszego.

Najstarszy w mieście jest drewniany kościół św. Anny przy ulicy Zabytkowej 15, z 1769 roku, zaliczany do Szlaku Architektury Drewnianej. Ma obraz Anny Samotrzeć z 1704 roku i rokokową ambonę. Kościół św. Klemensa przy ulicy Daszyńskiego 15 z 1788 roku urządzono w kaplicy dawnego jezuickiego sierocińca; ma bryłę późnobarokowo-klasycystyczną i kwadratową wieżę z zegarem. Murowany kościół w Lipowcu, przy ulicy Lipowskiej 135, zbudowano w latach 1808-1810 i zdobi go ołtarz z 1852 roku. Ewangelicy zawdzięczają swój kościół projektowi Floriana Onderki: świątynię wzniesiono w latach 1835-1838, wieżę dodano w 1856-1857, a przy kościele działa muzeum parafialne.

Gdzie w Ustroniu zwiedzić muzea w zabytkowych budynkach?

Dwa muzea mieszczą się w historycznych budynkach: Muzeum Ustrońskie w dawnej dyrekcji huty Klemens oraz Muzeum Regionalne Stara Zagroda w drewnianej chałupie.

Muzeum Ustrońskie przy ulicy Hutniczej 3 zajmuje budynek z 1800 roku, na którego fasadzie widnieją herby Habsburgów i księcia Albrechta Kazimierza. Otwarto je w 1986 roku, a ekspozycje poświęcono miejscowemu hutnictwu, etnografii i sztuce oraz lecznictwu uzdrowiskowemu. Obok stoi mały skansen przemysłowy. Huta Klemens działała w latach 1772-1897. Stara Zagroda przy ulicy Ogrodowej 1, niedaleko rynku, to prywatne muzeum etnograficzne w zabudowaniach powstałych z użyciem elementów chałupy z 1768 roku. Pokazuje życie dawnych mieszkańców Śląska Cieszyńskiego.

Co architektonicznie wyróżnia sam Ustroń?

Miasto Ustroń leży u północnych podnóży Beskidu Śląskiego, a nad miastem górują Czantoria Wielka (995 m) i Równica (884 m). Najciekawszym przykładem nowoczesnej zabudowy jest kompleks w Zawodziu na stoku Równicy: wielka bryła sanatorium Równica i rozsiane po zboczu stożkowate domy wczasowe zwane piramidami. Zaprojektowano go od podstaw w duchu modernizmu na przełomie lat 50. i 60., a w 2023 roku wpisano do rejestru zabytków.

Najczęstsze pytania

Która ustrońska świątynia ma najdłuższy staż?

Drewniany kościół św. Anny w Nierodzimiu, zbudowany w 1769 roku. Starszego w mieście nie ma.

Co to są piramidy w Ustroniu?

Stożkowate domy wczasowe kompleksu sanatoryjnego w Zawodziu, rozrzucone po stoku Równicy obok sanatorium Równica.

Gdzie w Ustroniu zobaczyć dawną hutę?

W Muzeum Ustrońskim przy ulicy Hutniczej 3. Mieści się w budynku dawnej dyrekcji huty Klemens, a obok stoi skansen przemysłowy.

Gdzie znaleźć inne zabytki?

W dziale Ustroń oraz na stronie Architektura.