Zabytki w Zabrzu: najstarszy budynek miasta w Mikulczycach, dwa średniowieczne gródki, modernistyczny Admiralspalast i most zsypowy.
Zabrze znane jest z przemysłu, lecz jego zabytki sięgają znacznie dalej niż epoka węgla. Sześć obiektów z tego zestawienia obejmuje średniowieczne nasypy, pałac z XVI wieku, dwór z XIX wieku i dwudziestowieczną architekturę.
Które zabytki Zabrza są najstarsze?
Najstarszym zachowanym budynkiem miasta uchodzi Pałac w Mikulczycach przy ulicy Lipowej 11. Jego początki sięgają prawdopodobnie XVI wieku, a na belce stropowej znaleziono datę 1661. Ceglany pałac ma plan prostokąta i czterospadowy dach mansardowy z lukarnami, a wraz z parkiem i kuźnią tworzy zespół pałacowy.
Jeszcze starsze są dwa gródki stożkowate z XIII-XV wieku. Gródek w Mikulczycach to dziś mocno zarośnięty nasyp o średnicy około trzydziestu siedmiu metrów, otoczony od wschodu fosą, badany archeologicznie w latach 1970-1972. Gródek w Rokitnicy jest mniejszy, ma około dwudziestu pięciu metrów średnicy i leży nad niewielkim stawem, dawną fosą. Stanowi punkt przyrodniczo-krajobrazowej ścieżki „Gajdzikowe Górki”. Oba mają kształt ściętego stożka i zostały po drewniano-ziemnych budowlach obronnych.
Czym wyróżnia się zabrzańska architektura XIX i XX wieku?
Dwór w Rokitnicy przy ulicy Żniwiarzy 2 to ceglany budynek z drugiej połowy XIX wieku z trzykondygnacyjną wieżą, wpisany do rejestru zabytków w 2016 roku. Zachowały się w nim dość dobrze malowidła ścienne, jednak stan konstrukcji jest zły, więc pozostaje raczej obiektem do oglądania z zewnątrz.
Hotel Admiralspalast przy ulicy Wolności 305 zaprojektowali berlińscy architekci Richard Bielenberg i Josef Moser. Modernistyczny gmach z lat 20. XX wieku ma zaokrąglony narożnik zwieńczony kopułą o średnicy około jedenastu metrów. Budynek stoi nad Główną Kluczową Sztolnią Dziedziczną, gdzie zalega kurzawka, dlatego oparto go na dwumetrowej płycie betonowej; wcześniejszy hotel zawalił się w 1916 roku.
Jaki zabytek przypomina o kopalniach?
Most zsypowy „Wojciech” z lat 1910-1913 stoi przy ulicy Wojciecha Drzymały. To stalowo-betonowa konstrukcja, z której wysypywano podsadzkę piaskową do szybu kopalni, a wagony rozładowywały się grawitacyjnie, gdy otwierało się ich dno. Jest jednym z nielicznych zachowanych w Polsce obiektów tego typu. Ten kopalniany świat przybliża artykuł o kopalniach w nowych rolach.
Szukasz kolejnych punktów na mapie? Obok pałacu i gródków warto sprawdzić atrakcje Zabrza, obiekty industrialne oraz muzea miasta. Zabytki z innych części województwa zebrano w kategorii zabytków na Śląsku.
Najczęstsze pytania
Jaki jest najstarszy budynek w Zabrzu?
Za najstarszy zachowany uchodzi pałac w Mikulczycach przy ulicy Lipowej 11. Jego początki sięgają prawdopodobnie XVI wieku.
Ile gródków stożkowatych jest w Zabrzu?
W zestawieniu są dwa, w Mikulczycach i w Rokitnicy. Oba pochodzą z XIII-XV wieku.
Dlaczego Admiralspalast stoi na betonowej płycie?
Bo budynek wznosi się nad sztolnią, w której zalega kurzawka. Wcześniejszy hotel zawalił się w 1916 roku.
Do czego służył most Wojciech?
Wysypywano z niego podsadzkę piaskową do szybu kopalni. Należał do infrastruktury kopalni Hedwigswunsch, później Pstrowski.