Zabytki techniki: Zabrze

Zabytki techniki w Zabrzu to kopalnie Guido i Królowa Luiza, podziemna sztolnia, wieża ciśnień i most zsypowy. Zacznij od zjazdu pod ziemię.

Zabrze od lat żyje z górniczej tożsamości, a większość obiektów należy do jednego kompleksu muzealnego lub leży tuż obok niego. Szerszy przegląd znajdziesz w dziale zabytki techniki na Śląsku i na stronie co zobaczyć w Zabrzu.

Od jakiej kopalni zacząć zwiedzanie zabytków techniki w Zabrzu?

Najłatwiej od Kopalni Guido, bo to najbardziej oczywisty punkt wejścia do tematu. Zjazd pod ziemię pozwala zrozumieć, czym była praca górnika.

Kopalnia Guido wydobywała kiedyś węgiel, a dziś należy do muzeum górniczego i udostępnia dwie trasy pod ziemią, głębokie na 170 i 320 metrów. Od 2020 roku jest częścią pomnika historii. Drugim wejściem na teren dawnego górnictwa jest kompleks przy ulicy Wolności, o którym piszemy poniżej. Obie kopalnie omawia artykuł o Guido i Królowej Luizie.

Co zobaczysz w kompleksie kopalni Królowa Luiza?

Na jednym terenie zobaczysz naziemne zabudowania, łaźnię, szyb, a pod ziemią sztolnię z trasą łodziami.

Zespół zabudowań to to, co zostało na powierzchni po kopalni czynnej jeszcze w latach dziewięćdziesiątych. Ceglana łaźnia łańcuszkowa z 1890 roku to jeden z trzech punktów kompleksu. Szyb Carnall z połowy XIX wieku ma wieżę z punktem widokowym i prowadzi do podziemi. Pod ziemią biegnie Sztolnia Królowa Luiza, niemal pięć kilometrów nieczynnych wyrobisk, a wspólny kanał to Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna, budowana od 1799 roku, o długości 14,25 km, z udostępnionymi odcinkami w Zabrzu.

Jakie inne obiekty przemysłowe warto zobaczyć w Zabrzu?

Poza dwoma głównymi kompleksami są jeszcze cztery obiekty, każdy o innym charakterze: wieża, most, kopalnia po likwidacji i muzeum.

Wieża ciśnień z lat 1907-1909 liczy około 46 metrów; w środku pokazano wystawę CARBONEUM poświęconą węglowi, a na szczycie czeka taras widokowy. Więcej takich budowli opisuje artykuł o wieżach ciśnień Śląska. Most zsypowy Wojciech z lat 1910-1913 jest rzadką w kraju konstrukcją tego rodzaju. Po kopalni Concordia, zlikwidowanej w latach dziewięćdziesiątych, ocalał zespół nad szybem Maciej. O jej nowej roli przeczytasz w tekście o kopalniach w nowych rolach.

Gdzie w Zabrzu zajrzeć do muzeów techniki?

Muzeum Górnictwa Węglowego urzęduje w dawnym gmachu powiatowym przy ulicy 3 Maja, a pod jego szyldem działają także Guido, Królowa Luiza i wieża ciśnień. Pojazdy oraz sprzęt wojskowy z kilku dziesięcioleci zebrało Muzeum Techniki Wojskowej. Oba miejsca sprawdzą się, gdy za oknem leje.

Najczęstsze pytania

Czy zabytki techniki w Zabrzu nadają się dla rodzin z dziećmi?

Tak, Guido, sztolnia i szyb Carnall to miejsca, które lubią rodziny. O szczegóły tras z dziećmi dopytaj w muzeum.

Ile czasu zająć na Zabrze industrialne?

Na Guido i Królową Luizę lepiej przeznaczyć osobne dni, a wieżę, most i Concordię da się dołożyć do jednego z nich.

Czy pod ziemią w Zabrzu można zwiedzać także w deszczu?

Tak, trasy podziemne i muzea nie zależą od pogody.

Czy warto zobaczyć w Zabrzu również ogrody?

Dla odmiany po kopalniach polecamy artykuł o ogrodach botanicznych i arboretach Śląska, w tym pogórniczych łąkach.