Kościoły w Zawierciu: neogotycka bazylika z czerwonej cegły, kościół w Kromołowie z dzwonem z 1508 roku i świątynia w Skarżycach.
Siedem obiektów rozkłada się na kilka dzielnic: centrum, Kromołów i Skarżyce. Są tu świątynie od XVI wieku po lata dziewięćdziesiąte XX wieku oraz jedna budowla, która dawno przestała być kościołem.
Który kościół w Zawierciu zobaczyć najpierw?
Najpierw bazylikę kolegiacką Świętych Apostołów Piotra i Pawła przy Sienkiewicza 4. Czerwona cegła, neogotyk i dwie wieże na fasadzie to znaki rozpoznawcze budowli z lat 1896-1903, otoczonej zabytkowym ogrodzeniem. Od 2009 roku jest bazyliką mniejszą, a od 1992 roku kolegiatą.
Szersze porównanie daje strona kościoły i klasztory na Śląsku, a ogólny obraz miasta - Zawiercie.
Centrum miasta
Bazylikę zaprojektował warszawski architekt Hugon Kuder, a ufundowali ją Adolf i Izydor Ginsbergowie. Wpisano ją do rejestru zabytków.
Zupełnie inną historię opowiada kościół poewangelicki przy Bohaterów Westerplatte 24. To ceglana neogotycka budowla, która po powojennej odbudowie służy jako Dom Rzemiosła. Dziś nie jest czynną świątynią, ale ostrołukowe formy zdradzają dawne przeznaczenie.
Kromołów: najstarsze miejsca
Kościół św. Mikołaja przy Jurajskiej 4A uchodzi za najstarszą świątynię katolicką w mieście. Pochodzi z XVI wieku, jest ceglany, jednonawowy, z prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Wisi w nim dzwon z 1508 roku, a fundatorami byli członkowie rodu Cromoli.
Tam, gdzie zaczyna się rzeka Warta, stoi kaplica św. Jana Nepomucena, ośmioboczna, ceglana, z 1803 roku. Odbudowano ją w 1988 roku, gdy poziom okolicznych ulic się podniósł. Kaplica figuruje w gminnej ewidencji zabytków.
Skarżyce i nowsze świątynie
Kościół św. Trójcy i św. Floriana w Skarżycach, konsekrowany w 1598 roku, wyróżnia się rzadkim układem: trzy okrągłe kaplice odwołują się do Trójcy Świętej. Działa tu także sanktuarium maryjne.
Z drugiej połowy XX wieku pochodzą dwa kościoły parafialne. Kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski budowano w latach 1974-1980. Ma witraże Wincentego Kućmy i 51-metrową dzwonnicę. Kościół św. Brata Alberta powstał w latach 1988-1992, a przed nim stoi brązowy pomnik patrona autorstwa Czesława Dźwigaja.
Co jeszcze zobaczyć w Zawierciu?
Po kościołach można przejść do zabytków w Zawierciu, a także do cmentarzy i pomników lub parków i przyrody. Kromołów i Skarżyce leżą poza centrum, więc do nich dobrze dojechać osobno.
Najczęstsze pytania
Który kościół w Zawierciu jest najstarszy?
Za najstarszą katolicką świątynię miasta uważa się kościół św. Mikołaja w Kromołowie z XVI wieku.
Czy w Zawierciu jest bazylika?
Tak, bazylika kolegiacka Świętych Apostołów Piotra i Pawła, od 2009 roku bazylika mniejsza.
Co mieści się w dawnym kościele ewangelickim w Zawierciu?
Dom Rzemiosła. Budynek nie jest już świątynią, choć zachował neogotycką bryłę.
Gdzie w Zawierciu stoi kaplica św. Jana Nepomucena?
W Kromołowie, w miejscu, gdzie zaczyna się rzeka Warta.