Kościoły i klasztory: Dąbrowa Górnicza

Kościoły i klasztory w Dąbrowie Górniczej: dwie bazyliki, barokowy kościół na wapiennej Górce i drewniane kaplice z XVIII wieku.

Miasto w Zagłębiu Dąbrowskim ma kościoły z kilku epok, od XVIII-wiecznych kaplic po świątynie budowane po 1980 roku. Przegląd obejmuje kilkanaście obiektów w śródmieściu i dzielnicach: Gołonogu, Strzemieszycach, Łęce, Ząbkowicach, Błędowie, Mydlicach, Ujejscu i Trzebiesławicach.

Które kościoły w Dąbrowie Górniczej zobaczyć najpierw?

Najpierw wybierz dwie bazyliki: Bazylikę Najświętszej Maryi Panny Anielskiej i Bazylikę Najświętszego Serca Pana Jezusa. Obie są neogotyckie i obie mają status sanktuarium, ale stoją w innych częściach miasta.

Pierwsza leży przy ulicy Królowej Jadwigi 12. Zbudowano ją w latach 1898-1912, ma trzy wieże w fasadzie, a główna sięga 86 metrów i góruje nad miastem. Przed nią stanął mniejszy kościół św. Aleksandra z lat 1875-1877, który szybko okazał się za ciasny. Druga, ceglana, stoi w Strzemieszycach Wielkich przy ulicy Ofiar Katynia 34a. Powstawała w latach 1903-1910 z inicjatywy księdza Tadeusza Konarskiego, a tytuł bazyliki mniejszej ma od 2008 roku.

Jaki kościół stoi na wapiennej Górce w Gołonogu?

To Kościół św. Antoniego przy ulicy Kościelnej 20, barokowa świątynia z lat 1675-1678 na wzgórzu położonym na wysokości 335 m n.p.m. Dziś to sanktuarium św. Antoniego z Padwy, które prowadzą franciszkanie konwentualni.

Fundatorem był biskup krakowski Andrzej Trzebicki, który konsekrował kościół trzy lata po ufundowaniu. Pierwotnie świątynia miała jedną nawę i drewnianą wieżę i pełniła funkcję kościoła farnego. Jest wpisana do rejestru zabytków, więc to dobry punkt dla kogoś, kto lubi barok.

Co zobaczyć wśród kościołów ceglanych i neogotyckich?

W dzielnicach przeważa cegła i neogotyk. Każdy z tych kościołów ma inną historię budowy, a część powstawała dziesiątki lat.

W Łęce stoi neoromański Kościół Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej z lat 1897-1905, z neobarokowym ołtarzem głównym i neogotyckimi ołtarzami bocznymi. W Ząbkowicach znajdziesz neogotycki Kościół Zesłania Ducha Świętego, trzynawowy, o układzie bazylikowym, pobłogosławiony 16 grudnia 1905 roku, z wieżą dobudowaną w 1934 roku. Z kolei Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Łośniu wzniesiono w latach 1890-1910 dzięki staraniom księdza Jana Bronikowskiego i miejscowego komitetu, a konsekrowano go dopiero w 1960 roku.

Ciekawa jest historia Kościoła św. Barbary przy ulicy Legionów Polskich 36. Zbudowali go w 1882 roku ewangelicy, a od 1945 roku służy katolikom; obecne wezwanie dostał w 1957 roku. Zachowała się ceglana bryła, a wnętrze po 2000 roku gruntownie odnowiono.

Gdzie szukać kościołów nowoczesnych i powojennych?

Takie świątynie zobaczysz w kilku miejscach, a ich projektanci i fundatorzy są znani z imienia. Wszystkie nadal działają jako kościoły parafialne.

Kościół św. Józefa przy ulicy Marii Konopnickiej 62 to modernistyczna budowla z lat 1938-1948, według projektu Józefa Jaworskiego, a jej wyróżnikiem są witraże Zofii Baudouin de Courtenay i wysoka, ażurowa wieża. Wojna przerwała prace, a mury poświęcono już w 1940 roku. Kościół Chrystusa Króla przy ulicy 11 Listopada to ceglana, trójnawowa świątynia projektu Wacława Moskalika, budowana od 1957 roku, a poświęcona w 2001. Na osiedlu Mydlice, przy ulicy Żeromskiego, stoi Kościół Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, który zaprojektował Zygmunt Fagas, architekt całego osiedla; konsekrowano go w 2005 roku.

W Ząbkowicach, przy ulicy Oświecenia, jest ceglany Kościół św. Marii Magdaleny. Parafianie wznosili go od 1987 roku, a konsekrowano go w 2010. Witraże z lat 2003-2005 przedstawiają stacje Drogi Krzyżowej. W Błędowie stoi Kościół Trójcy Przenajświętszej z lat 1952-1960, z ołtarzem głównym w stylu neogotyckim.

Czy w Dąbrowie Górniczej są stare kaplice?

Tak, kilka małych kaplic przetrwało w dzielnicach, a kilka sięga XVIII wieku i ma drewnianą lub kamienną konstrukcję. To dobry cel na krótki spacer przy okazji wizyty u sąsiedniego kościoła parafialnego.

Kaplica św. Katarzyny w Ujejscu, przy ulicy Krynicznej, jest drewniana, z gontowym dachem. Ufundowano ją w 1784 roku, a stoi obok kościoła parafialnego jako część dawnego dworu. W Trzebiesławicach stoi ceglana Kaplica Najświętszej Maryi Panny Wspomożycielki, wpisana do rejestru zabytków w 1967 roku, z wyposażeniem i dzwonem z XVIII wieku.

Kaplica Matki Boskiej Szkaplerznej w Strzemieszycach Małych to kamienna budowla z przełomu XVIII i XIX wieku, a w latach 1957-1968 pełniła rolę kaplicy parafialnej. W Błędowie zajrzyj do Kaplicy Matki Bożej Bolesnej, kamiennej, poświęconej w 1919 roku; po pożarze drewnianego kościoła odprawiano w niej msze w latach 1951-1954.

Jak zaplanować zwiedzanie kościołów Dąbrowy Górniczej?

Najlepiej grupować kościoły dzielnicami: Gołonóg i Strzemieszyce w jednym wypadzie, Ząbkowice (dwa kościoły) w drugim, a Błędów z kościołem i kaplicą w trzecim. Śródmiejskie bazyliki zajmą osobny kawałek dnia.

Wiele obiektów ma adresy podane tylko jako miasto, więc przed wyjazdem sprawdź dojazd na karcie danego kościoła. Poznaj też miasto szerzej: atrakcje Dąbrowy Górniczej, parki i przyroda oraz cmentarze i pomniki. Od wsi Koniecpolska Wola do praw miejskich prowadzi tekst Dąbrowa Górnicza: od Koniecpolskiej Woli do praw miejskich w 1916 roku, a świątynie z całego województwa zebrane są w kategorii kościoły i klasztory.

Najczęstsze pytania

Ile bazylik jest w Dąbrowie Górniczej?

Dwie: Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej przy ulicy Królowej Jadwigi i Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa w Strzemieszycach Wielkich. Obie są neogotyckie i mają status sanktuarium.

Jak wysoka jest wieża bazyliki Matki Bożej Anielskiej?

Główna wieża ma 86 metrów i dominuje w krajobrazie miasta. Fasada ma w sumie trzy wieże.

Gdzie w Dąbrowie Górniczej jest drewniana kaplica?

Drewniana Kaplica św. Katarzyny stoi w Ujejscu przy ulicy Krynicznej. Ufundowano ją w 1784 roku i ma gontowy dach.

Który kościół w Dąbrowie Górniczej zbudowali ewangelicy?

Kościół św. Barbary przy ulicy Legionów Polskich 36. Ewangelicy zbudowali go w 1882 roku, a od 1945 roku jest katolicki.

Gdzie stoi kościół na wapiennym wzgórzu?

Barokowy Kościół św. Antoniego wznosi się na wapiennej Górce w Gołonogu, 335 m nad poziomem morza. To sanktuarium św. Antoniego z Padwy.