Architektura: Siemianowice Śląskie

Architektura w Siemianowicach Śląskich to pałace Donnersmarcków i Rheinbabenów, ceglane kolonie robotnicze, ratusz i stalowa wieża szybowa.

Miasto zbudował przemysł, a jego architektura opowiada o dwóch światach: rezydencjach właścicieli i osiedlach dla pracowników hut i kopalń. Zestawienia dla całego regionu prowadzi dział architektura na Śląsku, a lokalny komplet opisano na stronie o Siemianowicach Śląskich.

Jakie rezydencje i pałace zobaczysz w Siemianowicach Śląskich?

W mieście zachowały się cztery rezydencje przemysłowców i arystokracji, od barokowego pałacu w centrum po neogotycką budowlę w parku Górnik.

Pałac przy ulicy Chopina, związany z rodem Donnersmarcków, łączy część barokową z klasycystyczną i figuruje w rejestrze zabytków. Willa Fitznera z 1859 roku to eklektyczna rezydencja przemysłowca, dziś dom kultury. W Michałkowicach, w parku Górnik, stoją obok siebie Pałac Rheinbabenów, zwany Zameczkiem, z oranżerią i salą lustrzaną, oraz neogotycki dom leśniczego i ogrodnika z okrągłą wieżą, zaprojektowany w 1906 roku.

Jak wyglądała zabudowa robotnicza i przemysłowa?

Ślady pracy hut i kopalni są tu równie wyraziste jak rezydencje. Warto zobaczyć je w jednym spacerze po kilku adresach.

Stalowa wieża wyciągowa szybu Siemianowice III przy ulicy Olimpijskiej ma ponad trzydzieści metrów wysokości i wskazuje dawną kopalnię Laura. Przy ulicy Składowej stoją trzy zabytkowe budynki dawnego zakładu górniczego, dziś mieszkalne. Ceglane domy kolonii przy ulicy Górniczej, zwanej Bergmonką, powstały około 1908 roku dla pracowników kopalni. Dawna łaźnia miejska z lat 1907-1908 działa dziś jako pływalnia, nazywana Badyhalą.

Które budynki publiczne i sakralne warto zobaczyć?

Dwa ceglane gmachy z lat 1895-1904 stoją w centrum i dobrze pokazują ówczesny gust miejski.

Ratusz z 1904 roku, projektu Johannesa Seifferta, ma narożną wieżę z zegarem i witraże w sali posiedzeń. Kościół Marcina Lutra to neogotycka budowla z czerwonej cegły z 1895 roku, do dziś używana przez parafię ewangelicko-augsburską.

Czy w Siemianowicach jest zabytkowy cmentarz?

Cmentarz ewangelicki przy ulicy Cmentarnej założono w 1886 roku. To czynna nekropolia z pięciometrowym krucyfiksem i grobami lokalnych przemysłowców, więc obowiązuje tu cisza i szacunek. Szersze tło o miejscach pamięci regionu daje artykuł o cmentarzach wojennych i mogiłach zbiorowych.

Najczęstsze pytania

Który budynek w Siemianowicach obejrzeć w pierwszej kolejności?

Od centrum: pałacu, ratusza i kościoła Marcina Lutra. Potem przejdź do Michałkowic, gdzie obok siebie stoją pałac Rheinbabenów i dom leśniczego.

Czy wszystkie budynki są dostępne dla zwiedzających?

Nie. Wille i pałace pełnią funkcje kulturalne, a domy robotnicze oraz budynki przy Składowej są mieszkalne, więc oglądasz je z ulicy.

Czy pływalnia Badyhala to zabytek?

Tak, dawna łaźnia miejska z lat 1907-1908 jest wpisana do rejestru zabytków i do dziś działa jako pływalnia.

Gdzie w Siemianowicach zobaczyć kolonię robotniczą?

Przy ulicy Górniczej, pod numerami od 6 do 9, stoją cztery ceglane domy wielorodzinne zwane Bergmonką.