Architektura w Sławkowie to ruiny zamku biskupów, drewniana austeria, średniowieczny kościół i dawna walcownia cynku nad Białą Przemszą.
Sławków jest małym miastem, a zabytków ma tyle, że wystarczą na cały dzień. Są tu budowle z XIII wieku i z epoki przemysłowej, drewno i cegła, ruiny i obiekty nadal używane. Przegląd porządkuje je od rynku ku obrzeżom.
Co zobaczyć przy sławkowskim rynku?
Przy rynku stoją Ratusz i Austeria sławkowska. Oba budynki opisują układ miasta, a austeria należy do Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.
Ratusz, pod numerem 1, stoi w środku rynku. Pierwszy budynek, parterowy i z podcieniami, powstał w drugiej połowie XVIII wieku, a obecną formę z wieżą nadała mu gruntowna przebudowa z 1905 roku. Nadal zasiadają w nim władze miasta. Austeria pod numerem 2 to drewniany zajazd, a jego podcienia podpiera sześć okrągłych kolumn z kamienia. Rejestr zabytków podaje rok 1771, a dziś mieści się w niej restauracja.
Jakie średniowieczne budowle ma Sławków?
Najstarsze są ruiny zamku biskupów krakowskich oraz kościół Podwyższenia Krzyża i św. Mikołaja. Z zamku zachowały się głównie fragmenty murów i wieża, z kościoła ceglane prezbiterium.
Budowę zamku zaczął biskup Paweł z Przemankowa, jeszcze przed 1283 rokiem, a pierwsza zachowana wzmianka o nim pochodzi z 1289 roku. Kościół przy ulicy Kościelnej 26 wzniesiono w latach 1255-1265. W prezbiterium widać fryz arkadowy w stylu przejściowym między romańskim a gotyckim, a w nawie średniowieczne malowidła. Na dawnym placu klasztornym duchaków stoi kaplica św. Jakuba z 1827 roku. Dwa wieki wcześniej, w 1298 roku, biskup Jan Muskata ufundował tu kościół i klasztor, które w 1455 roku zniszczyli nieopłaceni żołdacy. Kaplica ma kryptę i neogotycki ołtarz.
Na cmentarzu stoi kaplica św. Marka, klasycystyczna, z początku XIX wieku. Jej ołtarz pochodzi z 1632 roku, a wnętrze zdobi iluzjonistyczna polichromia. Kaplicę i kostnice z 1839 roku, wmurowane w ogrodzenie cmentarza, objęto wpisem do rejestru zabytków.
Co zostało po przemyśle i dawnej gminie żydowskiej?
Nad Białą Przemszą stoją zabudowania walcowni sławkowskiej, a przy ulicy Biskupiej 10 dawna synagoga. To dwa ślady przeszłości, o której mówią raczej mury niż wystawy.
Walcownia blachy cynkowej i giserni działała w latach 1826-1888, a zachowane budynki są wpisane do rejestru zabytków. Zakład był drugą taką fabryką w Królestwie Polskim po walcowni w Białogonie. O historii cynku opowiada artykuł Cynk na Górnym Śląsku. Synagoga z czerwonej cegły powstała w 1896 roku. W czasie okupacji niemieckiej została zdewastowana i służyła jako magazyn, po wojnie mieścił się w niej dom kultury. Dziś budynek nie pełni funkcji religijnej i jest magazynem, a na ścianie wisi tablica pamiątkowa. Ogląda się go z zewnątrz.
Najczęstsze pytania
Co zostało z zamku w Sławkowie?
Ruiny: fragmenty murów i wieża. To pozostałość warowni biskupów krakowskich z końca XIII wieku, wpisana do rejestru zabytków.
Czy w austerii w Sławkowie można zjeść?
Tak, w zabytkowej drewnianej karczmie przy Rynku 2 działa dziś restauracja.
Co mieści się w sławkowskiej synagodze?
Budynek jest dziś magazynem i nie pełni funkcji religijnej. Zachowała się ceglana bryła z 1896 roku i tablica pamiątkowa.
Gdzie znaleźć więcej miejsc w mieście?
W dziale Sławków oraz na stronie Architektura.