Solo w Sosnowcu to pałace fabrykantów, uniwersyteckie muzea, zabytkowe kościoły i rowerowe szlaki, w sumie blisko trzydzieści miejsc do wyboru.
Sosnowiec leży w Zagłębiu Dąbrowskim, a jego historię w dużej mierze zbudowali przemysłowcy, zwłaszcza rodziny Dietlów i Schönów. Zwiedzanie w pojedynkę ma tu sens, bo wiele miejsc to niewielkie muzea, pojedyncze budynki i spokojne dzielnice.
Co zobaczyć w Sosnowcu samemu, jeśli ciekawi cię historia przemysłowców?
Zacznij od pałaców, które przypominają czasy fabryk i wielkich fortun. Artykuł o pałacach i mauzoleum Dietlów oraz Schönów pomoże zrozumieć, kim byli ich fundatorzy.
- Pałac Dietla przy ulicy Żeromskiego 2a to neobarokowa rezydencja rodziny fabrykantów, z zachowanymi salami reprezentacyjnymi.
- Pałac Franza Schöna przy ulicy 1 Maja 19 powstał na początku XX wieku w stylu eklektycznym. W 1919 roku mieścił dowództwo powstania śląskiego, a dziś pracuje w nim sąd rejonowy, więc oglądasz go z zewnątrz.
- Pałac Wilhelma przy ulicy Chemicznej 12/14, wzniesiony około 1900 roku, służył rodzinie Schönów jako pałac gościnny.
- Dwór Mieroszewskich w Zagórzu to klasycystyczny budynek projektu Franciszka Marii Lanciego, otoczony fragmentem dawnego parku.
Z fabrykantami wiąże się także mauzoleum rodziny Dietlów z 1912 roku, zbudowane z tufu wulkanicznego i użytkowane jako kaplica; stoi na cmentarzu ewangelickim przy Smutnej 6. To miejsce pochówku, więc obowiązuje tam cisza.
Który zamek jest najstarszy i co mieści?
Zamek Sielecki przy ulicy Zamkowej 2 to najstarszy obiekt w mieście. Stoi na lewym brzegu Czarnej Przemszy, przebudowywano go w 1620 i 1832 roku, a dziś działa w nim Sosnowieckie Centrum Sztuki. Dla osoby zwiedzającej samotnie to dobry początek spaceru po mieście, bo budowla stoi nad rzeką, a w jej wnętrzach działa instytucja sztuki.
Które muzea w Sosnowcu wybrać, gdy pada?
Cztery niewielkie muzea przyjmują zwiedzających w pojedynkę i bardzo się od siebie różnią.
Jakie kościoły w Sosnowcu są warte uwagi?
Kościołów jest w mieście sporo, a każdy opowiada o innym fragmencie dziejów. Najbardziej okazała jest bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny: ceglana katedra z lat 1893-1899 przy ulicy Kościelnej 1, ozdobiona młodopolską polichromią Włodzimierza Tetmajera i Henryka Uziembły.
Inne świątynie według dzielnic:
Osobne miejsce zajmuje cerkiew prawosławna z 1889 roku przy ulicy Kilińskiego, jedyna zachowana z trzech cerkwi dawnego Sosnowca.
Co jeszcze zobaczyć w centrum i w dzielnicach?
Zwiedzanie warto urozmaicić budynkami świeckimi. Sosnowiec Główny przy ulicy 3 Maja 16 to neoklasycystyczny dworzec z 1859 roku wpisany do rejestru zabytków. Dom Ludowy przy ulicy Klubowej 2 w Kazimierzu jest drewnianym domem górniczym w stylu zakopiańskim, z lat 1902-1903. Dawny Bank Handlowy przy ulicy Małachowskiego 3 wzniesiono w 1908 roku i rozbudowano w 1923; teraz pracują w nim bank i służby miejskie.
W Porąbce leży zespół kopalni Juliusz przy ulicy Grenadierów 1B. Budowano go od 1902 roku, wydobycie ruszyło w 1914, a część zabudowań trafiła do ewidencji zabytków.
Jak połączyć miejsca sąsiadujące adresami?
Część obiektów leży tuż obok siebie. Na Środuli przy ulicy Chemicznej stoją pałac Wilhelma oraz muzeum w pałacu Schöna, więc to jeden przystanek. W Pogoni pałac Dietla (Żeromskiego 2a) sąsiaduje z kościołem ewangelickim (Żeromskiego 1A). W centrum dworzec Sosnowiec Główny (3 Maja 16) i kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa (3 Maja 20) dzieli kilka kroków, a pałac Franza Schöna stoi przy ulicy 1 Maja. Takie zestawy pozwalają obejrzeć kilka miejsc na jednym krótkim spacerze, bez przesiadania się.
Gdzie w Sosnowcu pojeździć na rowerze?
Dwa szlaki rowerowe przebiegają w całości przez miasto. Szlak Rowerowy Lasu Zagórskiego jest niebieski i ma 5,4 km, a prowadzi przez dzielnice Zagórze i Morze Czarne. Szlak Rowerowy Czarnego Morza jest zielony, liczy 15 km i biegnie od parku im. Kuronia do Trójkąta Trzech Cesarzy. Zielone tereny miast aglomeracji opisuje też artykuł o rezerwatach i enklawach w miastach GZM.
Najczęstsze pytania
Od czego zacząć zwiedzanie Sosnowca w pojedynkę?
Od zamku Sieleckiego i muzeum w pałacu Schöna, a potem przejść do pałacu Dietla i kościołów w Pogoni.
Czy do pałacu Franza Schöna można wejść?
Pałac jest dziś siedzibą sądu rejonowego, dlatego najlepiej obejrzeć go z zewnątrz.
Co robić w Sosnowcu, gdy jest brzydka pogoda?
Do wyboru są cztery muzea: w pałacu Schöna, medycyny i farmacji, nauk o ziemi oraz karmelitanek. Pod dachem jest też Dom Ludowy, drewniany budynek z początku XX wieku.
Gdzie sprawdzić resztę miejsc w Sosnowcu?
Pełna lista leży pod adresem Sosnowiec, a dla osób bez towarzystwa przygotowano też dział Solo z całego regionu.