Solo: Chorzów

Co robić samemu w Chorzowie? Wjechać Elką nad Parkiem Śląskim, obejrzeć drewniane kościoły i wejść na platformę nad szybem, w swoim rytmie.

Chorzów dobrze znosi samotne zwiedzanie, bo wiele atrakcji leży w Parku Śląskim, a reszta w dzielnicach połączonych komunikacją miejską. Poniżej opisano ponad dwadzieścia miejsc, od planetarium po świątynie z kilku epok. Pozostałe propozycje miasta znajdziesz w dziale atrakcje Chorzowa, a samotne wyjazdy po całym regionie zbiera strona co robić samemu na Śląsku.

Co w Parku Śląskim można zobaczyć w pojedynkę?

Park Śląski zmieści kilka godzin spaceru: planetarium, kolej linową i skansen z drewnianymi kościołami. Wszystko leży na jednym terenie, więc plan nie wymaga dojazdów.

Planetarium Śląskie, Aleja Planetarium 4, szczyci się tytułem największego i najstarszego w kraju, a działa od 1955 roku. Od 2022 roku pokazuje również ekspozycje o astronomii, sejsmologii i meteorologii, więc dobrze sprawdza się w deszczowy dzień. Kolej linowa Elka przewozi pasażerów nad parkiem. W chwili uruchomienia w 1967 roku była to najdłuższa nizinna kolej linowa na kontynencie. Dziś jeździ po nowo zbudowanych liniach i daje ładne widoki. Dzieje całego parku, od decyzji z 1950 roku, opisuje artykuł o Parku Śląskim w Chorzowie.

W Górnośląskim Parku Etnograficznym stoją dwa przeniesione drewniane kościoły. Kościół św. Józefa Robotnika z 1791 roku zbudowano w Nieboczowach nad Odrą. Z kolei kościół ewangelicko-augsburski z Bytomia-Bobrka z 1932 roku powstał jako świątynia w innym mieście, a dziś stoi tutaj. O skansenach regionu przeczytasz w artykule o skansenach i zagrodach Śląska.

Jakie ślady przemysłu zobaczyć w Chorzowie?

Trzy obiekty techniczne opowiadają o hutnictwie i górnictwie: muzeum w dawnej elektrowni, wieża szybu i neogotyckie nadszybie. Każdy z nich jest zupełnie inny.

Muzeum Hutnictwa przy ulicy Metalowców 4A opowiada o produkcji żelaza i stali i jako pierwsze w kraju zajmuje się wyłącznie tym tematem. Ma siedzibę w ceglanym budynku dawnej elektrowni, którą Huta Kościuszko postawiła w 1891 roku. Dla zwiedzających jest otwarte od 2021 roku. Szyb Prezydent to żelbetowa wieża wyciągowa zbudowana na początku lat trzydziestych. Liczy 42,5 metra, ma platformę widokową i należy do Szlaku Zabytków Techniki. Jest jedyną tak dobrze zachowaną pamiątką górnictwa w Chorzowie. Zespół szybu Elżbieta przy ulicy Siemianowickiej 64 to neogotyckie nadszybie kopalni Król z początku XX wieku. Budynki wyglądają jak niewielki zamek, a dziś działa w nich lokal na przyjęcia.

Które kościoły w Chorzowie warto zobaczyć?

W mieście stoją świątynie katolickie i ewangelickie z kilku epok, od neogotyku po modernizm. Najłatwiej porównać je według dzielnic.

Style historyzujące

Przy ulicy 3 Maja 18 stoi kościół św. Barbary: ciosany piaskowiec, neogotyk, wieża z zegarem. Poświęcono go w 1852 roku, a przebudowano w latach 1894-1896. Na wzgórzu dzielnicy Chorzów Stary, przy Bożogrobców, widać ceglany kościół św. Marii Magdaleny z lat 1889-1892 z 75-metrową wieżą, projektu Josefa Ebersa. W Batorym wznosi się neogotycki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, zaprojektowany przez Ludwiga Schneidera i budowany w latach 1898-1901, z wieżą wysoką na 73 metry. W środku zmieści się około pięciu tysięcy wiernych. Neoromańskie są dwa kościoły: kościół św. Jadwigi Śląskiej przy ulicy Wolności 53, ceglany i trzynawowy, z 1874 roku, rozbudowany w 1908 roku, oraz bazylika św. Józefa z lat 1904-1907, z zegarową wieżą wysoką na 51 metrów.

Modernizm

Chorzów ma też architekturę z XX wieku. Kościół Ducha Świętego przy ulicy Dąbrowskiego 104 powstał w latach 1957-1963 na Osiedlu Ruch, a jego forma nawiązuje do kaplicy w Ronchamp. Do rejestru zabytków wpisano go w 2022 roku. Kościół św. Antoniego z Padwy przy ulicy Kopernika, z lat 1930-1934, ma okrągłe okna o średnicy 5,5 metra, ołtarz Bogusława Langmana i witraże Dezyderego Mocznaya. W Batorym stoi ceglany kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa z lat 1937-1939, konsekrowany w wigilię 1939 roku.

Świątynie ewangelickie i kaplica cmentarna

Kościół im. Marcina Lutra przy ulicy Powstańców 13, z lat 1897-1898, jest neogotycki i uchodzi za jeden z największych protestanckich kościołów Górnego Śląska. Starszy jest kościół im. Elżbiety z lat 1840-1844, projektu Augusta Sollera, stojący pośród cmentarza ewangelickiego przy ulicy Katowickiej. Na największym chorzowskim cmentarzu znajdziesz też neogotycką kaplicę cmentarną z 1898 roku, zbudowaną według projektu Ludwiga Schneidera, z tablicami zasłużonych chorzowian.

Gdzie w Chorzowie obejrzeć ratusze i odpocząć?

Dwa ratusze pokazują dwie dawne gminy, a tężnia daje chwilę oddechu. To miejsca w centrum, do zobaczenia w godzinę.

Ratusz na Rynku powstał dla Królewskiej Huty w latach 1874-1876, a jego dzisiejszy wygląd to efekt przebudowy z lat 1927-1929. Wieża i witraże w sali rady nadal tu są, a w budynku urzęduje prezydent miasta. Dawny ratusz w Chorzowie Batorym przy ulicy Ratuszowej 3 to neobarokowy, trzykondygnacyjny gmach z lat 1909-1911, dawna siedziba gminy Bismarckhütte, później Hajduk Wielkich. Historię klubu z tej dzielnicy opowiada artykuł o Ruchu Chorzów. Na Placu Hutników stoi tężnia solankowa przy pomniku von Redena, powstała przy rewitalizacji placu w latach 2018-2020. Jest dobrym miejscem na chwilę ciszy. Inne tężnie regionu zebrano w artykule o tężniach i pijalniach wód.

Jak ułożyć trasę po Chorzowie według dzielnic?

Dobrze zacząć w Parku Śląskim, gdzie planetarium, Elka i skansen zajmą pół dnia. Druga wyprawa to Batory: dawny ratusz przy Ratuszowej, kościół Wniebowzięcia przy Farnej i kościół Najświętszego Serca przy Długiej. W centrum zobaczysz kościół św. Barbary, ratusz na Rynku i tężnię na Placu Hutników, a na wzgórzu Chorzowa Starego kościół św. Marii Magdaleny. Szyb Prezydent, szyb Elżbieta i Muzeum Hutnictwa tworzą osobny dzień z techniką. Cmentarz z kaplicą i kościół im. Elżbiety warto zostawić na spokojny spacer.

Najczęstsze pytania

Czy Chorzów nadaje się do zwiedzania w pojedynkę?

Tak. Park Śląski skupia planetarium, kolej linową i skansen w jednym miejscu, a reszta miasta ma zwarte centrum z ratuszem, kościołami i tężnią.

Co robić w Chorzowie w deszczu?

Planetarium Śląskie z ekspozycjami o astronomii, sejsmologii i meteorologii albo Muzeum Hutnictwa w ceglanej hali dawnej elektrowni.

Gdzie w Chorzowie są drewniane kościoły?

W Górnośląskim Parku Etnograficznym. Stoją tam kościół św. Józefa Robotnika z 1791 roku i kościół ewangelicko-augsburski z Bytomia-Bobrka z 1932 roku.

Skąd w Chorzowie rozciąga się widok?

Z platformy widokowej Szybu Prezydent oraz z kolei linowej Elka nad Parkiem Śląskim.