Cmentarze i pomniki: Żywiec

Cmentarze i pomniki w Żywcu: cmentarz żydowski z macewami, najstarsza czynna nekropolia, pomnik Grunwaldzki i ławeczka Alicji Habsburg.

Żywiec ma kilka nekropolii o różnym rodowodzie i dwa pomniki w przestrzeni publicznej. Razem pokazują, kim byli dawni mieszkańcy miasta: mieszczanie, rodzina żydowska, ubodzy, żołnierze i dynastia, która rządziła tutejszym majątkiem. Miejsca pochówku wymagają spokoju i szacunku.

Które cmentarze w Żywcu są zabytkowe?

Cmentarz Przemienienia Pańskiego przy ulicy Komonieckiego 26 to najstarsza czynna nekropolia Żywca. Założył ją wójt Andrzej Komoniecki, który w 1705 roku zbudował tu kaplicę, a dziś zarządza nią miejscowa parafia rzymskokatolicka. Cmentarz jest wpisany do rejestru zabytków i ma kwatery wojenne oraz groby zasłużonych mieszkańców.

Cmentarz przy ulicy Sienkiewicza założono w 1784 roku wokół kościoła św. Marka. Historia tego miejsca zaczyna się wcześniej: w 1584 roku stanęła tu kapliczka, a obok chowano zmarłych na zarazę. Dziś jest zamknięty dla nowych pochówków, a w rejestrze zabytków figuruje z nagrobkami, neogotycką kaplicą grobową i żeliwnymi krzyżami.

Gdzie znajduje się cmentarz żydowski?

Cmentarz żydowski leży przy ulicy Stolarskiej w dzielnicy Zabłocie, obok cmentarza rzymskokatolickiego, i zajmuje około pół hektara. Zachowało się na nim około pięciuset macew, z których najstarsza pochodzi z 1853 roku, a ostatnia z 1946 roku. Nagrobki wykonano z piaskowca, granitu i wapienia. Obiekt odnowiono w latach 2018-2020 i wpisano do rejestru zabytków.

Jakie pomniki warto znać w Żywcu?

Pomnik Grunwaldzki stoi na Placu Grunwaldzkim w śródmieściu, między ulicami Kościuszki, Handlową i Podwale. Pierwszy odsłonięto w lipcu 1910 roku w pięćsetną rocznicę bitwy, projektował go Witold Florkiewicz, a orła rzeźbił Jan Szczepkowski. Oryginał zniszczono w czasie drugiej wojny światowej; dzisiejszy to rekonstrukcja z 2005 roku.

W Parku Zamkowym, niedaleko Parku Miniatur, usiądziesz obok ławeczki Alicji Habsburg, brązowej rzeźby naturalnej wielkości. Alicja z domu Ankarcrona pochodziła ze Szwecji, była żoną Karola Olbrachta Habsburga i matką księżnej Marii Krystyny. Mieszkała w Żywcu w latach 1920-1945, a w czasie wojny należała do Armii Krajowej. O rodzie przeczytasz w artykule o Habsburgach i browarze.

Co jeszcze wiąże się z pamięcią o poległych?

Cmentarz Żołnierzy Radzieckich w Moszczanicy, przy ulicy Moszczanickiej, założono w 1951 roku na terenie dawnego sadu dworskiego. Spoczywa tu tysiąc sto dwudziestu żołnierzy radzieckich poległych w 1945 roku w walkach o Żywiecczyznę. Ich szczątki ekshumowano w 1948 roku z miejsc pierwotnych pochówków. Cmentarz jest wpisany do rejestru zabytków.

Spacer po innych dzielnicach możesz zacząć od zestawienia atrakcji Żywca, a dalej sprawdzić kościoły i klasztory oraz zabytki miasta. Cmentarze i pomniki regionu zebrano w kategorii cmentarzy i pomników na Śląsku.

Najczęstsze pytania

Który cmentarz w Żywcu jest najstarszy?

Najstarszą czynną nekropolią jest cmentarz Przemienienia Pańskiego przy ulicy Komonieckiego, założony na początku XVIII wieku. Cmentarz przy ulicy Sienkiewicza z 1784 roku jest dziś zamknięty dla nowych pochówków.

Ile macew zachowało się na cmentarzu żydowskim?

Około pięciuset. Najstarsza pochodzi z 1853 roku, a ostatnia z 1946 roku.

Czy pomnik Grunwaldzki jest oryginalny?

Nie, to rekonstrukcja z 2005 roku. Pierwszy pomnik odsłonięto w 1910 roku i zniszczono w czasie drugiej wojny światowej.

Kogo przedstawia ławeczka w Parku Zamkowym?

Alicję Habsburg z domu Ankarcrona, która mieszkała w Żywcu w latach 1920-1945.