Bezpłatne: Racibórz

Bezpłatne atrakcje w Raciborzu: cztery parki, pomniki, cmentarze i punkt widokowy w Markowicach. Siedemnaście miejsc bez biletu wstępu.

Racibórz leży nad Odrą i sporo jego zabytków da się obejrzeć pod gołym niebem. Tu zebrane są miejsca bez biletu. Pełną listę zabytków miasta, także tych z wejściówką, znajdziesz w dziale atrakcje Raciborza.

Co zobaczyć w Raciborzu za darmo i od czego zacząć?

Zacznij od parków, bo to najłatwiejszy spacer: park zamkowy na Ostrogu, park z fontanną w Nowych Zagrodach i park Stala. Potem dołóż pomniki w centrum, a na koniec punkt widokowy w Markowicach. Całość mieści się w dwóch spokojnych popołudniach.

Zestaw obejmuje trzy parki i panoramę, kilkanaście pomników oraz cztery cmentarze. Część miejsc leży w dawnych wsiach, dziś dzielnicach, jak Markowice czy Brzezie. Więcej takich miejsc w skali regionu to bezpłatne atrakcje na Śląsku.

Które parki w Raciborzu warto odwiedzić?

W Raciborzu masz trzy parki o odmiennym charakterze: nadodrzański park wokół zamku ze starymi topolami, park ze stawem i fontanną w Nowych Zagrodach oraz park na miejscu spalonego pałacu. Każdy to osobny spacer, a dwa pierwsze łatwo połączyć z innymi punktami zwiedzania.

Park zamkowy w Raciborzu leży w dzielnicy Ostróg, na prawym brzegu Odry, i otacza zamek oraz stadion ośrodka sportu i rekreacji. Rosną w nim ponad dwadzieścia czarnych topól, których pnie mają od czterech do ponad sześciu metrów w obwodzie, a najstarsze egzemplarze liczą ponad dwieście lat. To pozostałość dawnego łęgu wierzbowo-topolowego, więc spacer alejkami łatwo połączyć z oglądaniem zamkowego wzgórza.

Park im. Miasta Roth, zwany też parkiem łabędziowym, znajdziesz w Nowych Zagrodach, między ulicami Opawską, Bema i Kochanowskiego. Środek zajmuje staw z zadrzewioną wysepką, a fontanna o trzech dyszach strzela wodą na wysokość około dwunastu metrów. W parku są cztery pomniki przyrody. Nazwa honoruje bawarskie miasto Roth, z którym Racibórz ma umowę partnerską. Park powstał częściowo na dawnym cmentarzu, o czym przypomina pomnik opisany niżej.

Park im. kpt. Franciszka Stala leży między ulicami Głowackiego, Kolejową i Sejmową, w pobliżu osiedla Drzymały. Kiedyś było tu bagniste miejsce z lasem łęgowym nad Odrą, potem stanął pałac zbudowany po 1856 roku, który spalili w 1945 roku żołnierze Armii Czerwonej; ruiny rozebrano w latach sześćdziesiątych. Dziś zostały stare drzewa: cztery pomnikowe jawory i kłokoczki.

Jakie pomniki i rzeźby stoją w centrum Raciborza?

W centrum i nad Odrą stoi kilka dzieł, które da się obejrzeć w jeden spacer: barokowa kolumna na Rynku, brązowa Matka Polka na placu Mostowym, głaz narzutowy na placu Wolności i dwa pomniki Eichendorffa. Wszystkie są na wolnym powietrzu, bez opłat.

Kolumna Matki Boskiej na środku Rynku to późnobarokowa rzeźba z piaskowca z lat 1725-1727, dzieło Johanna Melchiora Österreicha, wotum dziękczynne za koniec zarazy. Na trójbocznym piedestale kończą się liście akantu, wyżej wznosi się nastawa z kartuszami herbowymi i aniołkami, a całość wieńczy posąg Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia.

Nad Odrą, na placu Mostowym, stoi Pomnik Matki Polki. Brązowa kobieta z dzieckiem na ręku, dzieło Jana Borowczaka odsłonięte w 1973 roku, mierzy 6,7 metra i waży trzy tony. Odlano ją w Gliwicach z trzydziestu części, a mieszkańcy czasem nazywają ją śląską Nike.

Na placu Wolności leży głaz narzutowy: granitowy blok o długości 3,25 metra, wysokości 2,25 metra i masie 42,5 tony, przyniesiony ze Skandynawii przez lodowiec. Jest pomnikiem przyrody od 1960 roku, a znaleziono go w 1927 roku w piaskowni.

Dwa pomniki poświęcono poecie Josephowi von Eichendorffowi. Brązowy w centrum stoi przed Galerią Młyńską, na skrzyżowaniu ulic Młyńskiej i Mickiewicza. Powstał w 1994 roku jako kopia dzieła Johannesa Boesego, które przepadło w czasie wojny. Drugi, w Brzeziu, to replika z 2006 roku na skraju lasu Widok, odtwarzająca granitowy pomnik z 1907 roku, który zniszczono jesienią 1945 roku.

Dwa mniejsze pomniki dopełniają trasę. Pomnik Zgody to murowana kapliczka słupowa niedaleko zamku, wzniesiona na pamiątkę ugody z 1287 roku, która zakończyła szesnaście lat sporu księcia z biskupem. Pomnik Arki Bożka stoi przy wejściu do parku od strony ulicy Opawskiej i upamiętnia działacza polonijnego, który po wojnie został wicewojewodą śląskim; brązową rzeźbę wykonał Augustyn Dyrda, a odsłonięto ją w 1980 roku.

Co zostało po dawnych nekropoliach i pomnikach poległych?

Cztery raciborskie cmentarze i jeden pomnik w parku opowiadają o miejskich społecznościach, które dziś już się tak nie widzą: ewangelickiej, niemieckiej katolickiej i żydowskiej. Wstęp jest bezpłatny, ale to miejsca zadumy, więc warto zachować ciszę i szacunek.

Cmentarz Jeruzalem w Nowych Zagrodach jest największą nekropolią miasta i nadal czynnym cmentarzem katolickim. Poświęcono go w 1894 roku, a przy bramie stoi kaplica; zachowały się zabytkowe nagrobki. Pozostałe trzy cmentarze są nieczynne.

Cmentarz ewangelicki przy ulicy Starowiejskiej założyła gmina w 1920 roku na terenie 1,41 hektara. Zamknięto go w 1974 roku, a do 1984 roku było tu 719 mogił. Zachowała się kaplica oraz upamiętnienie poległych w pierwszej wojnie, a nekropolią opiekuje się parafia z Rybnika.

Cmentarz katolicki przy ulicy Kozielskiej z 1856 roku służył głównie ludności niemieckiej; ostatnie pochówki odbyły się w latach sześćdziesiątych. Dziś miejsce jest opuszczone, a stare nagrobki w dużej części zniszczone.

Cmentarz żydowski założono w 1814 roku na wzgórzu zwanym Wilczą Górą, przy ulicach Głubczyckiej i Fojcika. Ostatnie pochówki przypadają na przełom lat 1940 i 1941, a nekropolię zlikwidowano w 1973 roku; teren ma 2,03 hektara i stary drzewostan. Losy podobnych nekropolii opisuje tekst o cmentarzach w Pszczynie, Żorach, Mikołowie, Rybniku i Raciborzu.

W parku Roth przetrwało coś jeszcze: pomnik poległych w I wojnie światowej z 1926 roku, który zaprojektował rzeźbiarz Hans Dammann. Z pierwotnego założenia zostały boczne balustrady z ławami, a środkiem biegnie dziś ścieżka parku.

Dokąd w Raciborzu iść po widoki i na dłuższy spacer?

Na widoki wybierz Panoramę Markowicką, a na dłuższy marsz żółty szlak imienia polskich szkół mniejszościowych. Oba miejsca są bezpłatne i leżą poza ścisłym centrum, więc planuj je jako osobny wypad.

Panorama Markowicka wyznacza miejsce, gdzie kończy się Arboretum Bramy Morawskiej: dzielnica Markowice, brzeg miejskiego lasu Obora. Widok sięga ponad dachy Markowic z neogotyckim kościołem, aż do lasów rezerwatu Łężczok i Kotliny Raciborskiej. Dobre miejsce na spokojne popołudnie; o innych ogrodach regionu przeczytasz w tekście o ogrodach botanicznych i arboretach Śląska.

Szlak im. Polskich Szkół Mniejszościowych to oznakowany na żółto szlak pieszy wytyczony w 1985 roku, który liczy około osiemdziesięciu pięciu kilometrów. Zaczyna się w Rakowcu, mija Chałupki, Tworków i Racibórz, a kończy na stacji w Bierawie; część trasy leży w województwie opolskim. W Raciborzu możesz przejść dowolny odcinek.

Jak ułożyć bezpłatną trasę po Raciborzu?

Najprościej poprowadzić dwa spacery. Pierwszy to centrum i Ostróg: Rynek z kolumną, plac Mostowy, Pomnik Zgody, Park zamkowy. Drugi to Nowe Zagrody: Park Roth, pomnik poległych, Pomnik Arki Bożka i cmentarz Jeruzalem, wszystko w jednej dzielnicy.

Gdy masz więcej czasu, dołóż plac Wolności z głazem, Eichendorffa przed Galerią Młyńską i Park Stala. Brzezie i Markowice zostaw na osobny dzień. O zamku na Ostrogu przeczytasz w tekście o zamkach Górnego Śląska i Zagłębia.

Najczęstsze pytania

Czy wszystkie miejsca w Raciborzu z tej listy są bezpłatne?

Tak, to zestaw miejsc bez opłaty za wstęp: parki, pomniki, cmentarze, punkt widokowy i szlak. Zamek, wystawy muzealne i browar to osobna kategoria, z biletami, i nie wchodzą w ten wybór.

Które miejsca w Raciborzu leżą najbliżej siebie?

W centrum blisko siebie są Rynek z kolumną, Pomnik Zgody i Park zamkowy. W Nowych Zagrodach sąsiadują Park Roth, pomnik Arki Bożka i cmentarz Jeruzalem.

Czy w Raciborzu można odwiedzić cmentarze?

Tak, wstęp jest bezpłatny. Cmentarz Jeruzalem jest czynny, pozostałe trzy zwiedzane tu nekropolie są nieczynne, a niektóre w złym stanie. Obowiązuje zachowanie właściwe dla miejsc pochówku.

Co w Raciborzu zobaczyć z dziećmi bez biletu?

Dzieciom spodobają się fontanna i staw w Parku Roth, głaz narzutowy na placu Wolności oraz duży pomnik Matki Polki.