Industria i technika: Bytom

Industria i technika w Bytomiu: wieża wyciągowa Krystyna, elektrociepłownia Szombierki, familoki Kolonii Zgorzelec i modernistyczna nastawnia kolejowa.

Osiem obiektów pokazuje bytomski przemysł od górnictwa rud i węgla po kolej i wodociągi. Część stoi na terenach, które nie są muzeami, więc to miejsca do oglądania z zewnątrz.

Które zabytki techniki w Bytomiu warto obejrzeć najpierw?

W Szombierkach, przy ulicy Zabrzańskiej, stoi ceglana wieża szybu Krystyna, licząca około pięćdziesiąt siedem metrów. Kształtem kojarzy się z górniczym młotkiem. Początki szybu sięgają lat siedemdziesiątych XIX wieku, a z czasem zjechano nim na ponad osiemset metrów. Obok wznosi się Elektrociepłownia Szombierki, dawna elektrownia Bobrek z 1920 roku, z wieżą wodną z zegarem i trzema kominami. Zespół jest wpisany do rejestru zabytków, ale nie jest udostępniony do stałego zwiedzania, więc podziwia się go z zewnątrz. Architekturę opisuje artykuł o elektrociepłowni projektu Zillmannów.

Co zostało po kopalniach Rozbark, Preussen i Marchlewski?

Po kopalni Rozbark, czynnej od 1877 do 2004 roku, przy ulicy Chorzowskiej 12 stoi zabytkowy zespół budynków: neogotycka maszynownia, neobarokowa cechownia i kotłownia. Wież szybowych już nie ma.

W Miechowicach, w lesie przy ulicy Szyb Zachodni, zachowały się budynki szybu wentylacyjnego dawnej kopalni Preussen: maszynownia wyciągowa, nadszybie i budynek pomocniczy z początku XX wieku. Zupełnie inną historię mają Zakłady Górnicze im. Juliana Marchlewskiego, podziemna kopalnia rud cynku i ołowiu, którą zbudowano po plebiscycie, gdy przebiegła nowa granica (lata 1925-1928). Po niej zostały zabudowania przy ulicy Siemianowickiej, a stałej trasy zwiedzania tu nie ma.

Jakie obiekty techniczne i osiedla robotnicze są w Bytomiu?

Poza kopalniami zobaczysz Kolonię Zgorzelec w Łagiewnikach: trzydzieści cztery familoki z czerwonej cegły z lat 1897-1901, zbudowane dla pracowników huty Hubertus. Przy ulicy Oświęcimskiej wznosi się żelbetowa komunalna wieża ciśnień z lat 1934-1936, modernistyczna, wysoka na ponad czterdzieści metrów. Na kolei warto znać nastawnię bramową Bt z 1935 roku, której nastawnicownia zawisła nad torami na stalowym filarze.

Co jeszcze zobaczyć w Bytomiu?

Po industrialnym dniu dobrze wejść do kościołów i klasztorów Bytomia albo na zabytki Bytomia. Całe miasto opisuje strona atrakcji Bytomia, a pokrewne obiekty z całego regionu zebrano w dziale industria i technika na Śląsku.

Najczęstsze pytania

Czy można zwiedzać Elektrociepłownię Szombierki?

Nie ma stałej trasy zwiedzania. Zespół jest zabytkiem, który ogląda się z zewnątrz.

Gdzie w Bytomiu stoi szyb Krystyna?

Przy ulicy Zabrzańskiej w Szombierkach, na terenie dawnej kopalni.

Ile familoków ma Kolonia Zgorzelec?

Trzydzieści cztery, wszystkie z czerwonej cegły. Leżą w dzielnicy Łagiewniki.

Czy kopalnia Marchlewski jest muzeum?

Nie. Zostały po niej zabudowania przy ulicy Siemianowickiej, bez stałej trasy zwiedzania.