Zabytki
gotycki zameczek rycerski z kamienia i cegły, przebudowany na spichlerz w XIX wieku
Architektura w Gliwicach to gotycki zamek, rynek z ratuszem, modernizm Mendelsohna i neogotyckie kościoły, razem dwadzieścia pięć adresów do obejrzenia.
Gliwice mają zabudowę z kilku epok, widoczną nawet w jednym spacerze: średniowieczny zamek, barokowe i neogotyckie świątynie, kamienice z końca XIX wieku oraz modernistyczne domy handlowe. W tekście zebrano miejsca według dzielnic i stylów, tak by dało się ułożyć trasę.
Od Starówki, bo tutaj najwięcej budynków stoi w zasięgu kilkudziesięciu kroków. Ratusz przy Rynku 1A wznosi się pośrodku placu, a jego wieża zegarowa ma 41,5 m. Przed ratuszem uwagę zwraca rzeźba Immaculaty z około 1726 roku, a w środku mieści się Pałac Ślubów. W zachodniej części rynku stoi fontanna z Neptunem z 1794 roku z piaskowcową figurą bóstwa na delfinie.
Przy placu Wszystkich Świętych stoi kościół Wszystkich Świętych, gotycka świątynia halowa z schyłku XV stulecia. Wieża ma taras widokowy nad gliwicką Starówką. Z kolei Zamek Piastowski przy ulicy Pod Murami 2 wzniesiono z cegły w połowie XIV wieku. Od 1960 roku działa tu oddział muzeum, który opowiada o dziejach miasta i okolic.
Przy ulicy Zwycięstwa stoi kilka budynków, które warto obejrzeć jeden po drugim.
Modernizm nie ogranicza się do ulicy Zwycięstwa, ale to ona pozwala porównać w jednym miejscu dwie realizacje z lat dwudziestych.
Technika dała miastu również zabytkowe konstrukcje, często mniej znane niż ratusz.
Radiostacja gliwicka przy ulicy Tarnogórskiej 127 powstała w 1935 roku. Dominuje nad nią drewniana wieża antenowa, wysoka na 111 metrów. Obiekt jest oddziałem Muzeum w Gliwicach, pomnikiem historii i miejscem prowokacji gliwickiej z 1939 roku, więc zwiedza się go rzeczowo.
Wieża ciśnień przy ulicy Sobieskiego 20a ma pięćdziesiąt metrów, wzniesiono ją z cegły w stylu neogotyckim, a z użytku wyłączono w 1985 roku. Wąskotorowy most na rzece Kłodnicy pochodzi z 1907 roku; to żelbetowa kratownica odbudowana po drugiej wojnie światowej.
Przemysłowiec Oscar Caro zostawił Willę Caro przy Dolnych Wałów 8A: neorenesansową rezydencję z lat 1882-1885, od 1934 roku siedzibę muzeum.
Kościoły to najliczniejsza grupa, dwanaście adresów, rozproszonych po dzielnicach.
Dawna osada, dziś dzielnica miasta, przechowała dwa budynki przy ulicy Wiejskiej. Zamek Rycerski pod numerem 16B to gotycki zameczek z XV-XVI wieku, w XIX stuleciu zamieniony na spichlerz. Niedaleko stoi spichlerz z XVII wieku, który należał do dóbr klasztoru franciszkanów.
Trzy adresy łatwo połączyć w jeden dzień także z przyczyn praktycznych: Rynek, zamek i kościół Wszystkich Świętych leżą w obrębie Starówki, a dom Weichmanna i Ikar dzieli na ulicy Zwycięstwa niewielka odległość numerów.
Układ adresów podpowiada trzy trasy. Pierwsza obejmuje Rynek, Zamek Piastowski i kościół Wszystkich Świętych. Druga prowadzi ulicą Zwycięstwa od Ikara przez Hotel Diament po dom Weichmanna. Trzecia łączy Szobiszowice z obydwoma kościołami św. Bartłomieja. Zieleń miasta pomoże uzupełnić spacer; wskazówki zebrano w artykule o rezerwatach i enklawach w miastach GZM.
Przy ulicy Zwycięstwa stoją dom Weichmanna według projektu Mendelsohna i dom towarowy Ikar. To dobry początek.
Drewniany kościół przy ulicy Kozielskiej 29 pochodzi z 1493 roku, choć przenoszono go dwukrotnie. Gotycki jest też stary kościół św. Bartłomieja w Szobiszowicach.
To oddział Muzeum w Gliwicach z 1935 roku; jej drewniana wieża antenowa ma 111 metrów, a miejsce jest pomnikiem historii.
Całe miasto opisuje strona Gliwice, a zabudowę innych miejscowości regionu zebrano w dziale Architektura.
