Atrakcje: Brynów-Osiedle Zgrzebnioka

Co zobaczyć w Brynowie i na osiedlu Zgrzebnioka: park Kościuszki, drewniany kościół, wieża spadochronowa, kolonia willi i cmentarze w Katowicach.

Brynów i osiedle Zgrzebnioka to południowa część Katowic, której centrum stanowi duży, zabytkowy park Kościuszki. Obok niego są kościoły, kolonia willi urzędniczych oraz kilka cmentarzy i pomników, więc dzielnica nadaje się na spokojny spacer z odrobiną historii.

Co zobaczyć w Brynowie w pierwszej kolejności?

Zacznij od parku imienia Tadeusza Kościuszki, zabytkowego parku krajobrazowego o powierzchni około 51 ha, w kwartale ulic Kościuszki i Pięknej oraz alei Górnośląskiej. Park uchodzi za jeden z najwartościowszych terenów zieleni w mieście, a wstęp jest bezpłatny.

Na Wzgórzu Beaty w parku stoi drewniany kościół świętego Michała Archanioła z początku XVI wieku. Przeniesiono go w 1938 roku z Syryni i jest najstarszą istniejącą budowlą Katowic, a zarazem oddziałem Muzeum Historii Katowic. W sąsiedztwie kościoła urządzono lapidarium, niewielką ekspozycję kamieni granicznych, tablicy i nagrobków prowadzoną przez muzeum.

W parku znajdziesz też pomnik Tadeusza Kościuszki, obelisk z medalionem i tablicą z 1925 roku, odsłonięty w obecnym miejscu w 1962 roku, oraz pomnik Alpinistów z 2015 roku, upamiętniający ośmiu członków Klubu Wysokogórskiego Katowice, którzy zginęli w górach.

Jakie kościoły i zabytki są w dzielnicy?

Poza drewnianym kościołem dzielnica ma dwie nowsze świątynie, opisane w sekcji kościoły i klasztory w Brynowie. Kościół Niepokalanej Jutrzenki Wolności przy ulicy Gawronów 20 zbudowano w latach 1993-2001 według projektu Andrzeja Gałkowskiego, z rotundą, dzwonnicą i amfiteatrem.

Zespół ośmiu willi bliźniaczych w ogrodach tworzy kolonia urzędnicza kopalni Wujek przy ulicy Mikołowskiej 118-148, budowana od 1910 roku dla urzędników i dozoru technicznego kopalni. To zabudowa mieszkalna, więc ogląda się ją z ulicy.

Jakie miejsca pamięci i cmentarze są w Brynowie?

W dzielnicy znajduje się kilka miejsc upamiętniających różne wydarzenia. Każde z nich ma odrębną historię i warto je traktować osobno.

Wieża spadochronowa w parku Kościuszki to jedyna zachowana wieża spadochronowa w Polsce, wysoka na 35 metrów i wpisana do rejestru zabytków. Dziś jest pomnikiem obrońców Katowic z września 1939 roku.

Cmentarz garnizonowy między ulicami Meteorologów i Ceglaną to cmentarz wojskowy z lat dwudziestych XX wieku, założony na miejscu cmentarza jeńców wojennych z 1917 roku, z grobami powstańców śląskich i mogiłami wojennymi. Osobnym miejscem jest cmentarz żołnierzy Armii Czerwonej w parku, otwarty w 1967 roku, na którym spoczywają żołnierze polegli w Katowicach w 1945 roku. Obok stoi rzeźba dwóch żołnierzy radzieckich z pomnika z 1947 roku, przeniesiona tam w 2014 roku; pierwotny pomnik już nie istnieje.

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego przy ulicy Pięknej 8, zbudowany w latach 1982-1989, jest kościołem parafialnym i zarazem pomnikiem górników zabitych podczas pacyfikacji strajku w kopalni Wujek 16 grudnia 1981 roku. Pełny wykaz znajdziesz w sekcji cmentarze i pomniki w Brynowie.

Jak zaplanować spacer po dzielnicy?

Najwięcej miejsc leży w parku Kościuszki, więc na nim oprzyj trasę: wzgórze z kościołem i lapidarium, wieża spadochronowa, pomniki. Kolonia willi przy ulicy Mikołowskiej oraz kościół przy ulicy Pięknej wymagają osobnego dojścia.

Najczęstsze pytania

Co zobaczyć w Brynowie w jeden dzień?

Park Kościuszki z drewnianym kościołem, lapidarium i wieżą spadochronową, a potem kolonię willi przy ulicy Mikołowskiej.

Jaki jest najstarszy budynek w Katowicach?

Drewniany kościół świętego Michała Archanioła w parku Kościuszki, z początku XVI wieku, przeniesiony z Syryni w 1938 roku.

Czy wstęp do parku Kościuszki jest płatny?

Nie, park i pomniki są bezpłatne.

Gdzie w Brynowie zobaczyć willowe osiedle?

Kolonia urzędnicza kopalni Wujek leży przy ulicy Mikołowskiej 118-148 i składa się z ośmiu willi bliźniaczych.

Czy w Brynowie są miejsca upamiętniające historię miasta?

Tak, to wieża spadochronowa, cmentarze wojenne i kościół Podwyższenia Krzyża Świętego. Każde z tych miejsc ma osobną historię.