Atrakcje: Szopienice-Burowiec

Co zobaczyć w Szopienicach-Burowcu: walcownia cynku, wieże ciśnień, kolonie robotnicze i stawy w jednej dzielnicy Katowic.

Szopienice-Burowiec to wschodnia dzielnica Katowic, ukształtowana przez hutnictwo cynku. Znajdziesz tu muzea przemysłu, osiedla robotnicze, neogotyckie kościoły i tereny nad wodą, więc to adres dla ciekawych historii pracy i techniki.

Od czego zacząć zwiedzanie Szopienic-Burowca?

Zacznij od Walcowni - Muzeum Hutnictwa Cynku przy ulicy 11 Listopada 50. To dawna walcownia blach cynkowych z lat 1903-1904 z zachowanym ciągiem technologicznym, maszynami parowymi i kolekcją motocykli. Od 2017 roku należy do szlaku zabytków techniki, a na deszczowy dzień jest dobrym wyborem.

Uzupełnieniem jest Izba Tradycji Hutniczych, urządzona w dawnym laboratorium huty z 1897 roku. Pokazuje narzędzia hutników, formy odlewnicze i dokumenty spółki Giesche, a prowadzą ją emerytowani pracownicy huty. Izbę otwarto w 1984 roku, na 150-lecie huty, więc jest to także pamiątka po zakładzie, który ukształtował dzielnicę.

Jakie ślady przemysłu zobaczyć w dzielnicy?

Dzielnica wyrosła wokół huty cynku założonej w 1834 roku, więc najwięcej tu śladów przemysłu. Zebrane są w sekcji industria i technika w Szopienicach-Burowcu.

Dwie wieże ciśnień mają zupełnie inny charakter. Wieża ciśnień Huty Metali Nieżelaznych to żelbetowa budowla z 1912 roku na terenie dawnej huty, nieużytkowana i oglądana tylko z zewnątrz. Wieża wodna przy ulicy Korczaka 47 ma 68 metrów, powstała w latach 1911-1912 w stylu secesyjno-modernistycznym i jest wpisana do rejestru zabytków. Jeśli lubisz fotografować, zrób zdjęcia z ulicy.

Życie robotników ilustrują osiedla. Kolonia Wilhelmina przy dawnej hucie powstawała od lat 40. XIX wieku, a zachowały się w niej familoki z lat 70. XIX wieku oraz dawny pałacyk. Pierwsze domy kolonii, bez wody i kanalizacji, zaczęto stawiać w 1846 roku, więc to dobre miejsce, by zobaczyć, jak mieszkali robotnicy huty. Helgoland przy ulicy Lwowskiej to zespół ceglanych domów robotniczych z lat około 1890-1905, zbudowanych dla pracowników huty Wilhelmina.

Ceglany zespół Browaru Mokrskich z lat 1879-1890 po renowacji pełni dziś funkcję biurowo-magazynową, więc ogląda się go z zewnątrz, przede wszystkim jako przykład adaptacji zabytku przemysłowego. Do rejestru zabytków trafił też ratusz w Szopienicach przy ulicy Wiosny Ludów 24, modernistyczny, ceglany, z lat 1927-1928, wzniesiony jako siedziba dawnej gminy Szopienice i wpisany do rejestru zabytków w 2020 roku.

Które kościoły i zabytki sakralne warto zobaczyć?

Dzielnica ma trzy kościoły o różnym charakterze, opisane w sekcji kościoły i klasztory w Szopienicach-Burowcu. Neogotycki, ceglany kościół świętej Jadwigi Śląskiej przy placu Powstańców Śląskich 3 powstał w latach 1884-1887, ma 43 metry wysokości i kaplicę Ogrójca z 1903 roku.

Kościół Zbawiciela to neogotycka świątynia ewangelicko-augsburska z klinkierowej cegły, zbudowana w latach 1899-1901 i wpisana do rejestru zabytków w 2002 roku. To jedna z dwóch świątyń ewangelicko-augsburskich w Katowicach. Zupełnie inny, żelbetowy kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy przy ulicy Siewnej budowano w latach 1981-1983.

Wokół kościoła Jadwigi rozciąga się plac Powstańców Śląskich, centralny plac dzielnicy, przy którym zachowało się kilka historycznych budynków, a zespół kościelny wpisano do rejestru zabytków w 1994 roku.

Gdzie w Szopienicach-Burowcu odpocząć na łonie natury?

Zielone miejsca zebrano w sekcji parki i przyroda w Szopienicach-Burowcu. Największy jest zespół przyrodniczo-krajobrazowy Szopienice-Borki, czyli stawy w dawnych wyrobiskach piasku, na pograniczu Katowic, Sosnowca i Mysłowic, z kolonią lęgową mewy śmieszki. Stawy powstały po wyrobiskach piasku, który bagrowano na potrzeby górnictwa. Obejmuje około 157 ha i został utworzony w 2000 roku.

Na krótszy spacer wybierz Park Olimpijczyków (2,81 ha, z placem zabaw i trasą rowerową nr 5), Park Antona Uthemanna przy ulicy Wiosny Ludów, tuż przy pętli tramwajowej, albo skwer Hilarego Krzysztofiaka z placem zabaw, skate pointem i ogrodem deszczowym, urządzony tam, gdzie stała dawna kolonia robotnicza. Park Uthemanna nosi imię dyrektora generalnego spółki Georg von Giesches Erben, twórcy osiedli Giszowiec i Nikiszowiec; park założono w 2014 roku. Wstęp do wszystkich jest bezpłatny.

Przez dzielnicę prowadzi też Szlak Dwudziestopięciolecia PTTK, zielony pieszy szlak pętlowy z Parku Śląskiego w Chorzowie przez miasta aglomeracji, o długości około 115 km. Do Szopienic zaglądasz więc tylko na jednym z odcinków trasy.

Jakie miejsca pamięci i cmentarze są w Szopienicach-Burowcu?

Pomnik Powstańca Śląskiego na placu Powstańców Śląskich to obelisk z dwiema tablicami, następca Pomnika Wolności z 1924 roku, zniszczonego przez Niemców w 1939 roku. Obecny obelisk wzniesiono po wojnie, a w 1985 roku, w czterdziestą rocznicę wyzwolenia, przy jego powstaniu pomogła huta. Parafialny cmentarz przy ulicy Brynicy z lat 70. XIX wieku, o powierzchni prawie czterech hektarów, ma mogiły powstańców śląskich i poległych w czasie II wojny światowej.

Jak zaplanować spacer po dzielnicy?

Najwygodniej zostać przy ulicach Wiosny Ludów, Lwowskiej i placu Powstańców Śląskich: leżą tam ratusz, park Uthemanna, plac z kościołem Jadwigi i osiedle Helgoland. Osobno traktuj Walcownię przy ulicy 11 Listopada oraz stawy Szopienice-Borki, które są poza centrum dzielnicy. Pełny przegląd miejsc wraz z zabytkami znajdziesz w sekcji zabytki w Szopienicach-Burowcu oraz w dziale atrakcje w Szopienicach-Burowcu.

Najczęstsze pytania

Co zobaczyć w Szopienicach-Burowcu w jeden dzień?

Walcownię - Muzeum Hutnictwa Cynku, plac Powstańców Śląskich z kościołem Jadwigi oraz osiedle Helgoland. Jeśli zostanie czas, dodaj spacer po parku Olimpijczyków.

Czy w Szopienicach-Burowcu jest coś na deszczową pogodę?

Tak, Walcownia i Izba Tradycji Hutniczych to miejsca pod dachem, które opowiadają o hutnictwie cynku.

Czy można wejść do wież ciśnień w Szopienicach-Burowcu?

Wieżę przy hucie ogląda się tylko z zewnątrz, a budowla przy ulicy Korczaka to zabytek, który najlepiej oglądać z ulicy.

Które miejsca w dzielnicy są bezpłatne?

Wstęp jest bezpłatny do parków i skweru, nad stawy Szopienice-Borki oraz na cmentarz przy ulicy Brynicy.