Atrakcje: Żywiec

Żywiec atrakcje: zamek Habsburgów z parkiem, rynek pod wzgórzem Grojec, muzeum w piwnicach browaru i jezioro na Sole. Co zobaczyć w Żywcu.

Żywiec leży w Kotlinie Żywieckiej, u wrót Beskidów, i ma zwarte centrum, które da się obejść pieszo. Plan na dzień albo weekend układa się od Zamkowej i parku, przez Rynek i muzea, po kościoły, jezioro i cmentarze. Od innych miast regionu miasto odróżnia sąsiedztwo zamku Habsburgów i browaru.

Co zobaczyć w Żywcu w pierwszej kolejności?

Zacznij od zamkowego wzgórza przy ulicy Zamkowej: zobacz Nowy Zamek, park z Domkiem Chińskim i konkatedrę. Następnie przejdź na Rynek, a po południu zajrzyj do muzeum browaru. Żywiec ma kilkadziesiąt miejsc wartych uwagi, z czego najwięcej to kościoły i kaplice. Pełen przegląd jest w zestawieniu atrakcji Żywca, a rozwinięcie wątku Habsburgów i browaru znajdziesz w artykule o Habsburgach i Arcyksiążęcym Browarze.

Zamek, park i miniatury: co jest przy Zamkowej?

Przy ulicy Zamkowej zebrały się najważniejsze miejsca miasta: pałac Habsburgów, wielki park, konkatedra i park miniatur.

Nowy Zamek, zwany pałacem Habsburgów, to ceglany pałac wzniesiony w latach 1871-1885 na polecenie arcyksięcia Albrechta według projektu Karola Pietschki. Rozbudowywano go do 1911 roku. Obok rozciąga się Park zamkowy o powierzchni około 26 hektarów, założony w 1712 roku w stylu włoskim, a później przekomponowany na krajobrazowy. Na wyspie stoi w nim Domek Chiński, ośmioboczny, dwukondygnacyjny pawilon z drugiej połowy XVIII wieku, ufundowany przez Wielopolskich.

W parku zamkowym działa Park Miniatur, otwarty w 2012 roku, z modelami zabytków Podbeskidzia. W pobliżu stoi brązowa ławeczka Alicji Habsburg, mieszkanki Żywca w latach 1920-1945, przy której możesz przysiąść. Przy tej samej ulicy, pod numerem 6, wznosi się konkatedra Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, gotycki kościół z XV wieku z renesansową wieżą i barokowym wyposażeniem. Od 1992 roku jest konkatedrą diecezji bielsko-żywieckiej.

Rynek, place i Śródmieście: jak wygląda spacer po centrum?

Centrum tworzą Rynek z ratuszem, place Mariacki i Grunwaldzki oraz willa Klementynka.

Rynek to średniowieczny plac lokacyjny, wytyczony prawdopodobnie w pierwszej połowie XV wieku u stóp góry Grojec. Ma regularny, czworoboczny kształt i otaczają go kamienice oraz Magistrat. W północnej pierzei, pod numerem 2, stoi ratusz, czterokondygnacyjny ceglany gmach wywodzący się z kamienicy rodziny Kantorowskich i dziś mieszczący Urząd Miasta.

W ścisłym centrum leży plac Mariacki, przebudowany w 1968 roku z okazji siedemsetlecia miasta, dziś ważny węzeł komunikacji miejskiej. Plac Grunwaldzki to rondo ze skwerem na skrzyżowaniu ulic Kościuszki, Handlowej, Podwale i Alei Legionów. Jego charakter wyznacza Pomnik Grunwaldzki, orzeł odsłonięty w 1910 roku, zniszczony w 1939 i odbudowany w 2005 roku. Przy ulicy Paderewskiego stoi willa Klementynka, dawny dwór z 1720 roku przebudowany w 1887 roku, z parkiem i czterdziestometrową topolą białą. Zbiór takich miejsc zestawia kategoria Klimatyczne miejsca w Żywcu.

Które muzea w Żywcu odwiedzić, gdy pada?

Na deszcz wybierz Muzeum Browaru w skalnych piwnicach albo Muzeum Miejskie w Starym Zamku. Trzecie, poświęcone czynowi zbrojnemu, mieści się w schronie. Do tego dochodzi Park Miniatur dla rodzin.

Muzeum Browaru Żywiec zajmuje wykute w skale piwnice leżakowe najstarszej części browaru. Otwarto je 9 września 2006 roku z okazji 150-lecia browaru. Ekspozycja ma osiemnaście sal na powierzchni około 1600 metrów kwadratowych. Muzeum Miejskie w Starym Zamku pokazuje dzieje miasta, kulturę górali żywieckich, archeologię, przyrodę i sztukę sakralną, a placówka wyrosła z kolekcji zbieranej od 1925 roku.

Muzeum Czynu Zbrojnego Żywiecczyzny mieści się w poniemieckim schronie przeciwlotniczym z 1944 roku i otwarto je 14 maja 2011 roku. Opowiada o udziale mieszkańców regionu w konfliktach zbrojnych XX wieku. Więcej miejsc na deszcz znajdziesz w kategorii Na deszcz w Żywcu, a rodziny z dziećmi znajdą pomysły na wyjazd w góry w przeglądzie Beskidy z dzieckiem.

Które kościoły i kaplice w Żywcu warto obejrzeć?

W Żywcu jest czternaście kościołów i kaplic, od gotyku z końca XIV wieku po budowle z lat osiemdziesiątych XX wieku. Najstarsze stoją w Rudzie i w centrum, a nowsze w dzielnicach Oczków, Moszczanica i Kocurów-Koleby.

Poza konkatedrą warto zobaczyć kościół Świętego Krzyża w Rudzie, gotycką świątynię z około 1380 roku, nazywaną kościołem Trzech Krzyży. Kościół Przemienienia Pańskiego przy ulicy Komonieckiego to budowla cmentarna z lat 1850-1856, następczyni drewnianej kaplicy ufundowanej w 1701 roku przez Andrzeja Komonieckiego. Kościół św. Marka z 1885 roku stoi na miejscu drewnianego wotum po zarazie.

W dzielnicach znajdziesz kościół św. Floriana w Zabłociu, ceglany, w stylu romańskim, budowany z przerwami w latach 1935-1954. Naprzeciw niego stoi kaplica św. Floriana z początku XIX wieku. Sporysz ma kościół Chrystusa Króla, poświęcony w 1962 roku przez biskupa Karola Wojtyłę, oraz kaplicę Podwyższenia Krzyża Świętego z lat 1936-1938. Na Oczkowie stoi kościół św. Maksymiliana Kolbego z lat 1982-1986, a w Moszczanicy kościół Miłosierdzia Bożego, budowany od 1981 roku i konsekrowany w 1999.

W Rędzinie stoi kaplica Matki Boskiej Różańcowej z lat 1967-1968, z barokowym ołtarzem z 1708 roku. W Kocurowie-Kolebach znajdziesz kaplicę z 1933 roku i kościół z 1996 roku, którego kamień węgielny poświęcił Jan Paweł II. Kaplicy św. Wita już nie ma, został tylko przeniesiony zdrój; kaplicę św. Wita wysadzono w 1964 roku przy budowie jeziora. Wszystkie świątynie wymienia kategoria Kościoły i klasztory w Żywcu.

Jezioro, wzgórze Grojec i rezerwat: gdzie wyjść na łono natury?

Do wody i na szlak prowadzą Jezioro Żywieckie oraz Wilczy Jar, a na ruiny zamku wejdziesz na wzgórze Grojec.

Jezioro Żywieckie, zwane też Zbiornikiem Tresna, to zbiornik zaporowy na Sole, utworzony w 1966 roku. Ma do 6,6 kilometra długości, do 26,8 metra głębokości i elektrownię wodną. Powstanie jeziora i zatopione wsie opisuje artykuł o Jeziorze Żywieckim i Międzybrodzkim. Wilczy Jar to wąwóz w dzielnicy Oczków z żelbetowym mostem z 1964 roku, początkiem szlaków i trudnym zejściem nad jezioro.

Na szczycie wzgórza o wysokości 612 metrów leży zamek na wzgórzu Grojec, a właściwie ruiny średniowiecznego zamku w widłach Soły i Koszarawy, zniszczonego w 1477 roku. Rezerwat Grapa to leśny rezerwat ścisły o powierzchni 23,23 hektara, utworzony w 1996 roku dla ochrony grądów i łęgu jesionowego Kotliny Żywieckiej. W Moszczanicy stoi też zespół dworsko-parkowy z klasycystycznym dworem z 1828 roku. Schroniska w górach nad Żywcem opisuje artykuł o schroniskach Beskidu Żywieckiego.

Cmentarze i miejsca pamięci w Żywcu

Cmentarze Żywca opowiadają dzieje miasta, więc obchodź je w ciszy. Do tego dochodzi miejsce po synagodze, której już nie ma.

Cmentarz Przemienienia Pańskiego przy ulicy Komonieckiego to najstarsza czynna nekropolia miasta, z kaplicą z 1705 roku, grobami zasłużonych mieszkańców i kwaterami wojennymi. Cmentarz przy ulicy Sienkiewicza założono w 1784 roku wokół kościoła św. Marka, dziś jest zamknięty dla nowych pochówków i ma neogotycką kaplicę grobową. Na Moszczanicy leży cmentarz żołnierzy radzieckich z 1951 roku, gdzie spoczywa 1120 żołnierzy poległych w 1945 roku na Żywiecczyźnie.

Cmentarz żydowski przy ulicy Stolarskiej w Zabłociu zajmuje około pół hektara i ma około 500 macew, z najstarszą z 1853 roku, odnowionych w latach 2018-2020. Synagogi Tempel już nie ma: miejsce po niej w Zabłociu, między ulicami Dworcową i Wesołą, zajmują dziś budynki szkolne, a pomnik odsłonięty w 2003 roku przypomina o zburzonej w czasie II wojny światowej świątyni.

Najczęstsze pytania

Co zobaczyć w Żywcu w jeden dzień?

Zamkowe wzgórze z Nowym Zamkiem, parkiem i konkatedrą, Rynek z ratuszem i Muzeum Browaru w skalnych piwnicach. Jeśli zostaje czas, dodaj Jezioro Żywieckie.

Co robić w Żywcu, gdy pada deszcz?

Odwiedź Muzeum Browaru, Muzeum Miejskie w Starym Zamku albo Muzeum Czynu Zbrojnego w schronie. Z dziećmi nada się Park Miniatur.

Czy w Żywcu są bezpłatne miejsca do zwiedzania?

Tak, bezpłatne są m.in. Park zamkowy, rynek, jezioro, rezerwat Grapa i cmentarze. Muzea mają własne zasady wejścia.

Gdzie w Żywcu są ruiny zamku?

Na szczycie wzgórza Grojec, w widłach Soły i Koszarawy. To ruiny średniowiecznego zamku zniszczonego w 1477 roku.

Co się stało z synagogą w Żywcu?

Synagoga Tempel została zburzona w czasie II wojny światowej. Na jej miejscu stoją dziś budynki szkolne, a o dawnej świątyni przypomina pomnik z 2003 roku.