Atrakcje: Racibórz

Racibórz atrakcje: ceglany zamek na Ostrogu, kilkanaście kościołów, aquapark i arboretum nad Odrą. Sprawdź, co zobaczyć w Raciborzu najpierw.

Ta lista przyda się komuś, kto chce poznać miasto na południowym krańcu województwa śląskiego w jeden dzień albo rozłożyć je na kilka spacerów. Są tu zabytki sakralne, place Starego Miasta, parki, pomniki i obiekty techniczne, a od sąsiednich miast Racibórz różni się zamkiem i wzgórzem Ostrogu, wokół których układa się większa część trasy.

Co zobaczyć w Raciborzu w pierwszej kolejności?

Zacznij od Zamku w Raciborzu na Ostrogu, potem przejdź na Rynek z barokową kolumną i do Muzeum w Raciborzu w dawnym kościele dominikanek. Dobrym uzupełnieniem są Baszta więzienna i park nad stawem. W ten sposób w jeden dzień poznasz ślady średniowiecza, baroku i XIX wieku.

Miasto ma kilkadziesiąt miejsc wartych uwagi. Najwięcej jest kościołów oraz pomników i cmentarzy, po kilkanaście w obu grupach, do tego kilka placów, cztery parki i dwie wieże ciśnień. Cały przegląd znajdziesz na stronie atrakcji Raciborza, a poniższe sekcje dzielą go według dzielnic i rodzaju.

Zamek i Ostróg: co jest przy zamkowym wzgórzu?

Ostróg to dzielnica na dawnej wyspie w zakolu Odry, gdzie stoi zamek, a obok niego browar, aquapark, park, kościół i most. Wszystko mieści się na niewielkim obszarze, więc kolejne punkty dzieli niewiele kroków.

Zamek tworzy zespół ceglanych budowli z gotycką kaplicą świętego Tomasza, domem zwanym pałacem książęcym i budynkiem bramnym. Dziś działa w nim muzeum z wystawami, w baszcie jest loch, a na terenie zamku znajdziesz także punkt informacji turystycznej. Historię grodu i podanie o kamiennej głowie opisuje artykuł o zamku i legendzie kamiennej głowy.

Przy zamku działa Browar Racibórz. Piwo warzono w tym miejscu od początków XVI wieku, a obecny zakład powstał w XIX wieku. Browar jest otwarty dla zwiedzających, a o jego sąsiedzie z Cieszyna i fermentacji w otwartych kadziach przeczytasz w tekście o piwie z otwartych kadzi.

Wokół wzgórza rozciąga się Park zamkowy z czarnymi topolami starszymi niż dwa wieki, rosnącymi na dawnym łęgu. Z kolei Most Zamkowy na Odrze zastąpił przeprawę, o której pierwsza wzmianka pochodzi z 1299 roku. Obecną konstrukcję odbudowano po 1945 roku. W sąsiedztwie leży też neogotycki kościół św. Jana Chrzciciela z lat 1856-1866, zaprojektowany przez kolońskiego architekta Vincenza Statza.

Które kościoły w Raciborzu warto obejrzeć?

Najstarszy jest gotycki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, czyli fara, a najbardziej nietypowy w sylwetce to rotunda Najświętszego Serca Pana Jezusa z lat trzydziestych XX wieku. Między nimi leży kilka neogotyckich świątyń z przełomu XIX i XX stulecia oraz barokowe sanktuarium maryjne. Czynne kościoły zwiedza się poza czasem nabożeństw.

W centrum zobaczysz dwie gotyckie świątynie. Fara przy ulicy Mickiewicza ma ceglany korpus z jedną wieżą, gwiaździste sklepienia, barokowy ołtarz i stalle po dawnej kapitule kolegiackiej. Kościół św. Jakuba przy Rynku to dawny kościół dominikanów, budowany w latach 1246-1258 i przebudowany na początku XV wieku. Zachowała się w nim kaplica grobowa hrabiów von Gaschin oraz ołtarz Różańca. Z klasztoru nie przetrwało nic poza samą świątynią.

W dzielnicy Nowe Zagrody stoją dwie bardzo różne budowle. Kościół Matki Bożej z lat 1723-1736 to barokowe sanktuarium z obrazem Matki Bożej Raciborskiej, a kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa przy ulicy Warszawskiej jest rotundą zbudowaną w latach 1934-1935. Ma kopułę wspartą na dwudziestu żelbetowych filarach, a rzeźby wykonał Emil Sutor.

Trzy neogotyckie świątynie z cegły tworzą osobny, krótszy szlak po dzielnicach. Kościół św. Mikołaja w Starej Wsi poświęcono w 1902 roku, a w rejestrze zabytków figuruje od 2024 roku. Kościół Matki Bożej Różańcowej w Sudole zbudowano w latach 1904-1905. Kościół św. Paschalisa na Płoni wiąże się z franciszkanami, którzy osiedlili się tam w 1920 roku. Szczegółowe zestawienie kościołów i klasztorów znajdziesz w kategorii Kościoły i klasztory w Raciborzu.

Rynek, place i mury: jak wygląda spacer po Starym Mieście?

Stare Miasto da się obejść pieszo w jedno popołudnie: od Rynku przez place Wolności i Władysława Jagiełły po fragmenty murów obronnych. To dobra trasa na pierwszy kontakt z miastem, bo każdy przystanek ma inną epokę.

Rynek w Raciborzu to duży prostokątny plac, odbudowany po 1945 roku i otwarty od północy w stronę Ostrogu. Na jego środku stoi kolumna Matki Boskiej, późnobarokowe wotum dziękczynne za koniec zarazy z lat 1725-1727. Jej autorem jest austriacki artysta Johann Melchior Österreich. W średniowieczu środek rynku był zabudowany, a dziś plac pełni funkcję głównej przestrzeni publicznej miasta.

Plac Wolności leży około 400 metrów od Rynku i zajmuje miejsce dawnej Bramy Wielkiej, rozebranej w 1818 roku. Rosną na nim pomniki przyrody, a w zabudowie przeważa eklektyzm. Plac Władysława Jagiełły, dawniej Schramm-Platz, a od 1909 do 1945 roku Notburga-Platz, ma secesyjne kamienice Hermana Arwińskiego pod numerami 4 i 5 oraz neogotycki Dom św. Notburgi.

Warto zajrzeć jeszcze do murów miejskich. Zachowało się tylko kilka ceglanych odcinków z XIII-XVII wieku, widocznych przy ulicach Basztowej, Drzymały, Batorego, Leczniczej i Drewnianej, ale wystarczają, by odtworzyć przebieg dawnych umocnień. Obok stoi Baszta więzienna z około 1574 roku, dawne więzienie, którego wizerunek trafił na dwuzłotówkę okolicznościową z 2007 roku i do logo miasta.

Gmach przy ulicy Nowej to zabytkowy budynek sądu, klasycystyczna siedziba dawnego Wyższego Sądu Krajowego z lat 1823-1826, dziś nadal czynny jako sąd, więc oglądasz go z zewnątrz. Nieco dalej, przy dworcu, leży plac Dworcowy z gmachem poczty z 1889 roku, hotelem Polonia z 1850 roku i parowozem, który pełni funkcję pomnika.

Gdzie w Raciborzu pospacerować wśród zieleni?

Najlepiej wybrać park przy stawie na Nowych Zagrodach albo wyjechać do arboretum w lesie Obora. Pierwszy wymaga godziny, drugie pół dnia, bo zajmuje około 160 hektarów, z czego ogród z kolekcjami roślin to około 35 hektarów.

Arboretum Bramy Morawskiej leży we wschodniej części miasta, po prawej stronie Odry, i powstało w 2000 roku. Są tu ścieżki przyrodnicze, mini-zoo i platforma widokowa nad Zaczarowanym Ogrodem. Na skraju arboretum znajduje się Panorama Markowicka, punkt widokowy z widokiem na Markowice, rezerwat Łężczok i Kotlinę Raciborską. Przegląd takich miejsc w całym regionie daje artykuł o ogrodach botanicznych i arboretach Śląska.

Park im. Miasta Roth, zwany parkiem łabędzim, ma staw o powierzchni około hektara z zadrzewioną wysepką, fontannę i cztery pomniki przyrody. Powstał częściowo na terenie dawnego cmentarza. W samym parku zobaczysz ocalałe balustrady z ławami po pomniku poległych w I wojnie światowej z 1926 roku, który zaprojektował Hans Dammann. Przy wejściu od ulicy Opawskiej stoi pomnik Arki Bożka, dzieło Augustyna Dyrdy z 1980 roku.

Park im. kpt. Franciszka Stala leży między ulicami Głowackiego, Kolejową i Sejmową, na miejscu pałacu zniszczonego w 1945 roku. Rosną w nim cztery pomnikowe jawory i stare kłokoczki. Dla ceniących dłuższy marsz jest jeszcze Szlak im. Polskich Szkół Mniejszościowych, żółty szlak z 1985 roku o długości około 85 kilometrów, łączący miejsca dawnych polskich szkół między Rakowcem a Bierawą.

Pomniki, głazy i dawne cmentarze Raciborza

Raciborskie pomniki są rozproszone po całym mieście, więc najłatwiej odwiedzić je po drodze między innymi punktami. Wszystkie stoją w przestrzeni publicznej, a dostęp do nich nie wymaga biletu.

Największym jest głaz narzutowy na placu Wolności, granitowy blok ważący 42,5 tony, przywleczony przez lodowiec i objęty ochroną jako pomnik przyrody od 1960 roku. Uchodzi za największy głaz pomnikowy w województwie śląskim. Na placu Mostowym nad Odrą stoi pomnik Matki Polki, brązowa rzeźba Jana Borowczaka odsłonięta w 1973 roku.

Dwa pomniki Josepha von Eichendorffa to repliki. Ten w centrum, na skrzyżowaniu ulic Młyńskiej i Mickiewicza, odlano w 1994 roku, bo oryginał z 1909 roku zaginął w 1945 roku. Ten w Brzeziu, na skraju lasu, odsłonięto 6 maja 2006 roku jako kopię pomnika z 1907 roku. Całą grupę znajdziesz w kategorii Pomniki w Raciborzu.

Osobną, rzeczową grupę stanowią cmentarze. Cmentarz Jeruzalem w Nowych Zagrodach, poświęcony w 1894 roku, to największa nekropolia miasta i nadal czynny cmentarz katolicki, z zabytkowymi nagrobkami i kaplicą przy bramie. Cmentarz ewangelicki przy ulicy Starowiejskiej założono w 1920 roku, dziś jest nieczynny, ale zachowały się kaplica i pomnik poległych w I wojnie światowej; szczegóły podaje opis cmentarza ewangelickiego. Cmentarz przy ulicy Kozielskiej z 1856 roku, nieczynny od lat sześćdziesiątych XX wieku, jest zaniedbany i w dużej części zniszczony; opis cmentarza przy Kozielskiej mówi o tym wprost.

Cmentarz żydowski na Wilczej Górze założono w 1814 roku, a pierwsze pochówki odbyły się w 1817 roku. Zachował się tam stary drzewostan i fragmenty nagrobków; więcej o losach takich nekropolii w regionie opowiada artykuł o cmentarzach żydowskich w Pszczynie, Żorach, Mikołowie, Rybniku i Raciborzu; sam obiekt opisuje strona cmentarza żydowskiego w Raciborzu. W parku nad Odrą leży też cmentarz żołnierzy Armii Czerwonej z 1946 roku, na którym pochowano 348 żołnierzy radzieckich poległych w 1945 roku.

Wieże ciśnień i zabytki techniki w Raciborzu

W mieście stoją dwie wieże ciśnień, które dzieli ponad pół wieku. Obie zobaczysz z zewnątrz, ponieważ pełnią dziś funkcje niezwiązane ze zwiedzaniem.

Wieża przy ulicy 1 Maja z 1874 roku ma 25 metrów, jest ceglana, a jej zbiornik mieścił 500 metrów sześciennych wody z Odry. Przez dziesięciolecia zasilała kolej i rozwijający się przemysł. Wieża przy ulicy Starowiejskiej z lat 1933-1936 ma 37 metrów, klinkierową elewację i stoi na wzniesieniu 216 metrów nad poziomem morza. Mieści zakład i biura producenta słodyczy. Wszystkie wieże regionu zestawia artykuł o wieżach ciśnień Śląska, a pokrewne obiekty zobaczysz w kategorii Zabytki techniki w Raciborzu.

Co robić w Raciborzu z dziećmi i w deszczowy dzień?

Na deszczowy dzień sprawdzą się dwa miejsca: muzeum i aquapark. Oba leżą blisko siebie w skali miasta i da się je połączyć z kolejnym punktem na Ostrogu.

Aquapark H2Ostróg w dzielnicy Ostróg jest kompleksem basenowym przeznaczonym do rekreacji, a nie tylko do pływania sportowego. Sąsiaduje z zamkiem, więc kąpiel łatwo połączyć ze spacerem po zamkowym wzgórzu. Muzeum w gotyckim budynku z XIV wieku ma około trzydziestu tysięcy zabytków, a wśród nich egipską mumię, jedyną taką ekspozycję na Śląsku. Wystawa „W domu Ozyrysa” pokazuje ją razem z wyposażeniem grobowym, a kolejne sale poświęcono cynie śląskiej i dziejom regionu.

Najczęstsze pytania

Co zobaczyć w Raciborzu w jeden dzień?

Zacznij od zamku i browaru na Ostrogu, potem przejdź na Rynek z kolumną maryjną i do muzeum w dawnym kościele dominikanek. Na koniec zostaw park przy stawie albo plac Wolności z głazem narzutowym.

Czy w Raciborzu jest coś na deszczową pogodę?

Tak, na deszcz pasują muzeum w gotyckim budynku z egipską mumią oraz aquapark H2Ostróg. Dobrze wypadają też kościoły, o ile nie trwa w nich nabożeństwo.

Które atrakcje Raciborza są bezpłatne?

Wstęp na place, do parków i przy pomnikach nie wymaga biletu. Dotyczy to Rynku, placu Wolności, parków Roth i Stala, głazu narzutowego oraz większości pomników. Muzeum, aquapark i zwiedzanie zamku rządzą się własnymi zasadami wejścia.

Gdzie w Raciborzu jest punkt widokowy?

Panorama Markowicka na skraju Arboretum Bramy Morawskiej. Widać z niej Markowice, rezerwat Łężczok i Kotlinę Raciborską.

Czy w Raciborzu można zwiedzać wieże ciśnień od środka?

Nie, obie wieże pełnią dziś inne funkcje. Wieża przy ulicy Starowiejskiej mieści zakład i biura producenta słodyczy, więc ogląda się je z zewnątrz.

Co jeszcze warto zobaczyć na Śląsku w tym samym duchu?

Do zamków regionu prowadzi przegląd zamków Górnego Śląska i Zagłębia. Wydarzenia w mieście sprawdzisz w kalendarzu wydarzeń w Raciborzu.