Parki i przyroda: Katowice

Parki i przyroda w Katowicach: Park Leśny, Park Kościuszki, Zadole i rezerwaty. Kilkadziesiąt zielonych miejsc w niemal każdej dzielnicy.

Katowice to miasto, w którym zieleń rośnie na dawnych hałdach, przy stawach po szkodach górniczych i w osiedlach robotniczych. Są tu wielkie parki leśne, mniejsze parki dzielnicowe, rezerwaty i skwery z pomnikami. Każde miejsce z listy ma wstęp bezpłatny, więc wybierasz według odległości, wyposażenia i tego, na co masz ochotę.

Które parki w Katowicach zobaczyć najpierw?

Na początek Katowicki Park Leśny, Park Kościuszki i Park Zadole To trzy największe tereny rekreacyjne miasta, każdy w innej części Katowic i każdy z innym charakterem: las, park krajobrazowy i park z wyposażeniem sportowym.

Czym różnią się trzy największe parki miasta?

Katowicki Park Leśny to największy powierzchniowo obszar zieleni urządzonej w mieście. Rozciąga się wzdłuż doliny Potoku Leśnego, a jego najbardziej uczęszczana część to Dolina Trzech Stawów. Jest tu czterokilometrowa rolkostrada, a lasy mieszane z dębem, brzozą i sosną są pozostałością dawnej Puszczy Śląskiej. Park leży w dzielnicy Osiedle Paderewskiego-Muchowiec.

Park Kościuszki w Brynowie ma około pięćdziesięciu jeden hektarów i powstał w 1888 roku. Kompozycja nawiązuje do parków angielskich, a całość od 1993 roku jest wpisana do rejestru zabytków. Stoi w nim drewniany kościół z około 1510 roku i wieża spadochronowa, więc spacer łączy zieleń z zabytkami.

Park Zadole w Ligocie zajmuje 7,76 hektara. Są tu amfiteatr, korty, tor dla deskorolkarzy i tężnia solankowa, a dalej zaczyna się las sięgający Mikołowa i Lasów Panewnickich. Przegląd wszystkich parków miasta znajdziesz też w artykule Parki Katowic jeden po drugim.

Jakie parki dzielnicowe warto znać?

Parki dzielnicowe to zieleń na jedno popołudnie, zwykle z placem zabaw, boiskiem albo estradą. Wiele z nich ma historię związaną z górnictwem i osiedlami patronackimi.

Park Bogucki leży w Bogucicach tuż obok Muzeum Śląskiego i siedziby NOSPR. Są tu place zabaw, siłownia, strefa dla psów i mały amfiteatr, a przez park biegnie Szlak Historii Górnictwa Górnośląskiego. W 2022 roku stanęła w nim figurka beboka Ferdynanda. Ten sam szlak prowadzi przez Park Wełnowiecki, urządzony na zadrzewionej hałdzie pokopalnianej. Po rewitalizacji zyskał pumptrack, wybieg dla psów i dwa place zabaw.

Park Giszowiecki to zielone centrum osiedla patronackiego Giszowiec, powstałe w latach 1907-1910 wraz z domami górniczymi. Rośnie w nim bukowy starodrzew z dawnego lasu, a stoi muszla koncertowa z około 1910 roku. Niedaleko, w dzielnicy Janów-Nikiszowiec, leży Park Bolina nad stawami. Ma boiska, dziewięć stołów szachowych, dwa stoły do ping-ponga, plac zabaw i zadaszone miejsce na grilla.

W Murckach działa Park Murckowski, leśny park ze starodrzewem bukowym i ścieżką rowerową numer 101. Na Koszutce jest Park Alojzego Budnioka z placami zabaw, strefą fitness i boiskami.

Gdzie w Katowicach jest dzika przyroda i rezerwaty?

Najbliżej natury są trzy miejsca: rezerwat w Murckach, kompleks stawów w Szopienicach i rezerwat w Ochojcu. Wszystkie leżą w granicach miasta, a każde chroni coś innego.

Rezerwat przyrody Las Murckowski chroni pozostałość dawnej Puszczy Śląskiej. To las mieszany z bukowym starodrzewem na stokach Wzgórza Wandy, z którego wypływają źródła potoku Przyrwa. Po powiększeniu z 2022 roku rezerwat obejmuje ponad sto czterdzieści hektarów. Obok leży wspomniany Park Murckowski, więc wizytę w obu miejscach da się połączyć.

Zespół przyrodniczo-krajobrazowy Szopienice-Borki to kompleks stawów po dawnych wyrobiskach piasku, leżących tam, gdzie stykają się Katowice, Sosnowiec i Mysłowice. Obejmuje około stu pięćdziesięciu siedmiu hektarów, a na stawach gnieździ się kolonia mewy śmieszki. Tu przyda się wygodne obuwie i luneta, a nie wózek.

Rezerwat przyrody Ochojec w Piotrowicach-Ochojcu ma niecałe dwadzieścia sześć hektarów i powstał w 1982 roku. Rośnie tu liczydło górskie, rzadka roślina górska, a rezerwat leży na wysokości około 290 metrów nad poziomem morza. To miejsce dla osób, które lubią obserwować przyrodę, nie dla szukających placu zabaw.

Jakie place i skwery są w Śródmieściu i na Koszutce?

W centrum zieleń przybiera formę placów z fontannami, rzeźbami i pomnikami. Spacer po nich zajmuje kilkanaście minut i dobrze pasuje do zwiedzania miasta.

Plac Augusta Hlonda w Śródmieściu ma alejki, ławki i fontannę Kaskada z dwiema misami, z których górna strumień może wznosić nawet na dziesięć metrów. W pobliżu leży plac Andrzeja z fontanną Jędruś, a plac Przyjaciół z Miszkolca przy ulicy Sokolskiej ma tęczowe ławki i fontanny po przebudowie z 2011 roku. Park Powstańców Śląskich to niewielki teren z pomnikami, w którym drzewostan pochodzi z dawnego ogrodu dworu Tiele-Wincklerów.

Na Koszutce plac Grunwaldzki zachował fontannę Olimpijską, rzeźby i Galerię Artystów z brązowymi płaskorzeźbami postaci związanych z Katowicami. Plac Gwarków otaczają gmachy Głównego Instytutu Górnictwa, a w jego sąsiedztwie stoi rzeźba "Kula", jest też plac zabaw.

Co zobaczyć w Szopienicach, Nikiszowcu i innych dzielnicach poza centrum?

Poza centrum zieleń jest związana z historią osiedli. Najwięcej drobnych parków i skwerów jest w Szopienicach-Burowcu, gdzie obok siebie leżą Park Antona Uthemanna przy pętli tramwajowej Szopienice, Park Olimpijczyków z placem zabaw i trasą rowerową numer 5 oraz skwer Hilarego Krzysztofiaka z ogrodem deszczowym, skate pointem i placem zabaw.

W Nikiszowcu warto zajrzeć na skwer Emila i Georga Zillmannów, poświęcony architektom osiedla. W Giszowcu mały skwer Ewalda Gawlika nosi imię malarza nieprofesjonalnego. Ligota ma plac Miast Partnerskich z podświetlanym granitowym globusem, placem zabaw i wybiegiem dla psów.

W Dąbrówce Małej zachowała się aleja kasztanowcowa, szpaler dwudziestu ośmiu starych drzew z dawnego folwarku Tiele-Wincklerów. W Załężu Park Załęski zajął teren ogrodu jordanowskiego z 1938 roku, a dziś oferuje boiska, plac zabaw, wodny plac zabaw i letni basen.

Gdzie z dziećmi, a gdzie na spokojny spacer?

Z dziećmi najlepiej sprawdzają się Park Bolina, Park Załęski, Park Wełnowiecki i Park Bogucki, bo mają place zabaw, a część także boiska, pumptrack albo wodny plac zabaw. Do tego dochodzą Zadole z torem deskorolkowym oraz Park Budnioka z boiskami i strefą fitness.

Na spokojny spacer lepiej wybrać Park Giszowiecki, Park Murckowski albo rezerwat Las Murckowski, gdzie główną atrakcją są stare buki. Ruch na rolkach i rowerze to domena Katowickiego Parku Leśnego z rolkostradą oraz Parku Murckowskiego ze ścieżką numer 101.

Place i skwery z pomnikami

Kilka skwerów w mieście pełni też funkcję miejsc upamiętnienia i warto podejść do nich z powagą. Plac Żołnierzy Września w Dąbrówce Małej to skwer na miejscu dawnego ogrodu jordanowskiego, z pomnikiem z 1960 roku poświęconym mieszkańcom rozstrzelanym w 1940 roku. Plac Wincentego Wajdy w Bogucicach, dawny rynek wsi, upamiętnia pomnikiem poległych w czasie powstań śląskich oraz drugiej wojny światowej. Na skwerze Walentego Fojkisa w Wełnowcu stoi pomnik weteranów powstań śląskich. Na placu Andrzeja znajduje się pomnik Ofiar Katynia i tablica upamiętniająca żołnierzy Armii Krajowej. Więcej takich miejsc opisuje strona miejsca pamięci w Katowicach, a ogólny przegląd miasta znajdziesz na stronie co zobaczyć w Katowicach.

Najczęstsze pytania

Który park w Katowicach jest największy?

Największy powierzchniowo obszar zieleni urządzonej w mieście to Katowicki Park Leśny. Park Kościuszki w Brynowie ma około pięćdziesięciu jeden hektarów i jest wpisany do rejestru zabytków. Zadole zajmuje 7,76 hektara.

Czy do parków w Katowicach obowiązuje wstęp płatny?

Nie. Wszystkie miejsca z tej listy mają wstęp bezpłatny: parki, place, skwery i rezerwaty.

Gdzie w Katowicach pojeździć na rolkach?

W Katowickim Parku Leśnym biegnie czterokilometrowa rolkostrada. Spokojniejsza jazda rowerem jest możliwa w Parku Murckowskim, przez który prowadzi ścieżka numer 101, i w Parku Olimpijczyków z trasą numer 5.

Gdzie w Katowicach zobaczyć rezerwat przyrody?

W granicach miasta są rezerwaty Las Murckowski w Murckach i Ochojec w Piotrowicach-Ochojcu. Obok nich warto znać zespół przyrodniczo-krajobrazowy Szopienice-Borki z kompleksem stawów.