Atrakcje: Śródmieście

Co zobaczyć w Śródmieściu Katowic: archikatedra, Rynek, teatry, muzea i modernistyczna architektura w kilkudziesięciu adresach.

Śródmieście to serce Katowic i największy zbiór miejsc w mieście: od kościołów i teatrów, przez galerie sztuki, po place, cmentarze i pomniki. Ten przegląd grupuje je według tego, co chcesz zobaczyć, a na końcu podpowiada, jak połączyć sąsiednie adresy w jedną trasę.

Co zobaczyć w Śródmieściu Katowic w pierwszej kolejności?

Na pierwszy spacer wybierz Archikatedrę Chrystusa Króla przy ulicy Plebiscytowej, katowicki Rynek i Muzeum Historii Katowic. Te trzy miejsca dobrze pokazują, jak miasto rosło od połowy XIX wieku do czasów modernizmu.

Archikatedra to monumentalna świątynia z niską kopułą i portykiem z ośmioma kolumnami. Budowa trwała ponad ćwierć wieku, bo diecezję powołano w 1925 roku, a kościół konsekrowano dopiero w 1955 roku. Wnętrza i taras widokowy robią wrażenie także wtedy, gdy nie interesuje Cię architektura sakralna.

Rynek jest centralnym placem miasta, wytyczonym w drugiej połowie XIX wieku. Przez plac biegną tory tramwajowe, a przy nim stoi gmach teatru. Muzeum Historii Katowic mieści się przy ulicy księdza Józefa Szafranka 9, w mieszczańskiej kamienicy zbudowanej w 1910 roku, i opowiada dzieje miasta, a ma też oddziały, między innymi na Nikiszowcu.

Które muzea i galerie warto odwiedzić w Śródmieściu?

Śródmieście ma kilka niewielkich muzeów i galerii sztuki współczesnej, które łatwo połączyć w jedno popołudnie. Jeśli lubisz sztukę, zacznij od Galerii Sztuki Współczesnej BWA przy alei Korfantego 6, a potem przejdź do galerii Parnas i Ateneum.

Miejska galeria BWA działa od 1949 roku, ma około 800 m kw. powierzchni wystawowej, własną kolekcję i prowadzi Biennale Plakatu Polskiego. Galeria Parnas działa od 1993 roku i pokazuje malarstwo, grafikę, rzeźbę oraz szkło unikatowe, a Galeria Ateneum w kamienicy przy ulicy 3 Maja 25 prezentuje projekty scenograficzne i lalki teatralne.

Dla kogoś, kto lubi kameralne wystawy, są jeszcze dwa adresy. Izba Muzealna Polskiego Radia przy ulicy Jana Ligonia 29 zbiera radioodbiorniki, mikrofony i sprzęt studyjny. Muzeum Barbary i Stanisława Ptaków to stała wystawa w zachowanym, dwupoziomowym mieszkaniu scenografki i aktora, przy ulicy Kopernika 11.

Dwa adresy z kategorii muzeów nie są dziś otwarte jak zwykłe muzeum. Muzeum Archidiecezjalne przy ulicy Henryka Jordana 39 jest tymczasowo zamknięte, a budynek pod adresem aleja Korfantego 3, dawny Grand Hotel i dawna siedziba Muzeum Śląskiego, pełni dziś funkcje techniczne i nie jest udostępniony zwiedzającym. Obejrzysz go więc z zewnątrz, a w środku nie masz czego szukać.

Wszystkie placówki z tej grupy zebrane są w sekcji muzea w Śródmieściu.

Gdzie w Śródmieściu pójść do teatru, kina i na koncert?

Najwięcej scen mają okolice Rynku i ulic 3 Maja oraz Świętego Jana. Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego przy Rynku 10 to największa scena dramatyczna Górnego Śląska, w neoklasycystycznym gmachu z 1907 roku, z repertuarem także w etnolekcie śląskim.

Dla młodszej widowni jest Teatr Ateneum, czyli Śląski Teatr Lalki i Aktora przy ulicy Świętego Jana 10, działający od 1945 roku. Kameralne spektakle komediowe i dramatyczne gra Teatr Bez Sceny przy ulicy 3 Maja 11, założony w 1997 roku i wielokrotnie nominowany do Złotych Masek.

Kino i koncert w jednym miejscu daje Kinoteatr Rialto przy ulicy Świętego Jana 24, działający od 1913 roku, dziś kino studyjne z koncertami, spektaklami i spotkaniami. Muzyki słucha się też w Strefie Kultury: Katowice Miasto Ogrodów przy placu Sejmu Śląskiego 2 organizuje festiwale muzyczne i wizualne, a Centrum Nauki i Edukacji Muzycznej Symfonia przy ulicy Wojewódzkiej 33 ma 470-miejscową salę koncertową.

Co dokładnie jest dziś na afiszu, sprawdzisz w kalendarzu wydarzeń w Katowicach. Teatry znajdziesz też w sekcji teatry i opera w Śródmieściu.

Jaką architekturę zobaczyć w Śródmieściu?

Śródmieście to dobry adres dla osób, które lubią oglądać budynki: od eklektyzmu przełomu wieków, przez międzywojenny funkcjonalizm, po wielkie bloki z lat sześćdziesiątych. Wszystkie te miejsca mają swoją sekcję: zabytki w Śródmieściu.

Hotel Monopol przy ulicy Dworcowej 5, z białej cegły klinkierowej, otwarty w 1902 roku naprzeciwko dawnego dworca, nadal przyjmuje gości. Neorenesansowy Pałac Goldsteinów stoi przy placu Wolności 12a. To dawna willa tartacznych przemysłowców z 1872 roku, a dziś mieści się w niej urząd stanu cywilnego, więc zwiedza się ją z zewnątrz.

Międzywojnie reprezentują Drapacz Chmur przy ulicy Żwirki i Wigury 15, czternastopiętrowy wieżowiec ukończony w 1934 roku, oraz Dom Wędlikowskich przy ulicy PCK 10, modernistyczna kamienica z zaokrąglonym narożnikiem i oryginalną klatką schodową. Kolejny rozdział to Superjednostka przy alei Korfantego 16-32, blok mieszkalny z lat 1966-1970 o długości 187,5 m i 764 mieszkaniach.

Ceglane neogotyckie kościoły dopełnia kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła przy ulicy Mikołowskiej 32, z wieżą o wysokości 86 metrów, przez ponad trzydzieści lat pełniący rolę katedry. Po sąsiedzku, pod numerem 26, stoi Pałac Młodzieży, zespół dziesięciu budynków z lat 1948-1951 wpisany do rejestru zabytków.

Z nowszych budowli warto zobaczyć Centrum Informacji Naukowej i Bibliotekę Akademicką przy ulicy Bankowej 11a, otwartą w 2012 roku, oraz kampus Uniwersytetu Śląskiego z modernistycznymi gmachami z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Miłośnicy techniki zerkną na kolejową wieżę ciśnień na terenie głównej stacji, ukończoną w 1951 roku. Stoi na terenie kolejowym, więc ogląda się ją z daleka, nie ze środka.

Gdzie odpocząć na placach i w zieleni?

Śródmieście ma kilka placów, na których robi się przerwę w zwiedzaniu. Plac Wolności ma sześciokątny kształt z planu miasta z 1856 roku, a od placu rozchodzą się promieniście ulice 3 Maja, Sokolska, Gliwicka, Matejki i Sądowa. Wokół stoją kamienice wpisane do rejestru zabytków.

Plac Karola Miarki to zielony plac z pomnikiem Moniuszki z 1930 roku i fontanną Karlik. Park Powstańców Śląskich leży między alejami Korfantego i Roździeńskiego i zachował drzewa po dawnym ogrodzie dworu Tiele-Wincklerów. Wstęp do parku i na place jest bezpłatny.

Jakie miejsca pamięci i cmentarze są w Śródmieściu?

W Śródmieściu znajduje się kilka miejsc upamiętniających wydarzenia z historii regionu i miasta oraz zabytkowe cmentarze. To miejsca, w których obowiązuje spokój i szacunek.

Pomnik Powstańców Śląskich w formie trzech brązowych skrzydeł upamiętnia powstania z lat 1919, 1920 i 1921, a odsłonięto go w 1967 roku. Na placu Andrzeja stoi Pomnik Ofiar Katynia odsłonięty w 2001 roku. Przy placu Obrońców Katowic stoi Pomnik Harcerzy Września, z 1983 roku, poświęcony harcerzom, którzy w 1939 roku stawili opór niemieckim żołnierzom, oraz tym, którzy polegli lub zginęli w czasie okupacji. Samego placu Andrzeja dotyczy odrębna karta placu.

Po Synagodze Wielkiej, otwartej w 1900 roku, spalonej w 1939 roku i rozebranej, został plac Synagogi z pomnikiem. Przy ulicy Kozielskiej 16 leży cmentarz żydowski z 1869 roku, z około 1400 nagrobkami i pomnikiem Holokaustu; jest czynny i wpisany do rejestru zabytków.

Wśród cmentarzy katolickich są dwa: cmentarz przy ulicy Francuskiej z 1870 roku, gdzie spoczywają między innymi Wojciech Korfanty, Józef Rymer i Adam Didur, oraz cmentarz przy ulicy Sienkiewicza z 1911 roku z modernistyczną kaplicą, gdzie pochowano Wojciecha Kilara i Henryka Mikołaja Góreckiego. Oba są czynne. Pełny wykaz znajdziesz w sekcjach miejsca pamięci i cmentarze i pomniki.

Dokąd pójść z dziećmi lub w deszczowy dzień?

Z młodszymi dziećmi sprawdzi się kryty plac zabaw Fit4Kids w Galerii Katowickiej, z zajęciami i przyjęciami urodzinowymi, oraz spektakl w Teatrze Ateneum, którego repertuar jest adresowany głównie do dzieci. Starsze dzieci i rodziny skuszą tory w Kręgielni Galaktyka przy ulicy Dąbrówki 10, gdzie jest osiem torów, obok sali bilardowej i restauracji.

W deszczowy dzień wybierz miejsca pod dachem: muzea i galerie, teatry, bibliotekę akademicką przy Bankowej albo Muzeum Historii Katowic. Wszystkie leżą w kilku kwartałach, więc nie trzeba daleko jechać między jednym a drugim.

Jak ułożyć trasę po Śródmieściu?

Najprościej iść po sąsiednich adresach. Pierwsza trasa to oś ulicy 3 Maja: plac Wolności z Pałacem Goldsteinów, Teatr Bez Sceny, Galeria Ateneum i Rynek z Teatrem Śląskim. Na tej samej trasie leży ulica Świętego Jana z teatrem lalkowym i Kinoteatrem Rialto.

Druga trasa wiedzie wzdłuż alei Korfantego: dawny Grand Hotel pod numerem 3, BWA pod numerem 6, Superjednostka pod numerami 16-32 oraz park z pomnikiem Powstańców. Trzecia łączy Strefę Kultury z uniwersytetem: Miasto Ogrodów, Symfonię, bibliotekę przy Bankowej i kampus. Ta ostatnia ma tę zaletę, że gmachy leżą blisko siebie. Pełny spis Śródmieścia znajdziesz w dziale atrakcje w Śródmieściu.

Dopełnieniem tras są kościoły i klasztory, takie jak archikatedra i kościół Piotra i Pawła, opisane w sekcji kościoły i klasztory w Śródmieściu, oraz zielone miejsca z sekcji parki i przyroda. Miejsca z duszą miasta zbiera sekcja klimatycznych miejsc.

Najczęstsze pytania

Co zobaczyć w Śródmieściu Katowic, jeśli mam jeden dzień?

Zacznij od archikatedry, przejdź na Rynek, odwiedź Muzeum Historii Katowic i zakończ spacer na placu Wolności albo w Strefie Kultury. To trasa po sąsiednich adresach, którą da się przejść bez przesiadek.

Które miejsca w Śródmieściu są bezpłatne?

Wstęp jest bezpłatny na placach i w parku, takich jak plac Wolności, plac Andrzeja i Park Powstańców Śląskich, a także na cmentarzach, między innymi żydowskim i przy ulicy Sienkiewicza.

Gdzie w Śródmieściu pójść w deszczowy dzień?

Do muzeów i galerii, na przykład Muzeum Historii Katowic, BWA i Izby Muzealnej Polskiego Radia, do teatrów oraz do kina Rialto. Dobrym adresem jest też Centrum Informacji Naukowej przy ulicy Bankowej.

Czy w Śródmieściu można wejść do Muzeum Archidiecezjalnego?

Nie, muzeum jest tymczasowo zamknięte. Podobnie budynek pod adresem aleja Korfantego 3 nie jest udostępniony zwiedzającym.

Jak dojść ze Strefy Kultury na Rynek?

Z placu Sejmu Śląskiego przejdź w stronę centrum. Dla orientacji: Rynek leży na osi ulic 3 Maja, Warszawskiej i Staromiejskiej, a Teatr Śląski stoi pod numerem 10.