Parki

Parki na Śląsku to ponad sto zielonych miejsc, od Parku Śląskiego w Chorzowie po zabytkowe parki pałacowe: sprawdź, który wybrać na spacer.

W tym przeglądzie jest ponad sto dwadzieścia parków, ogrodów botanicznych i skwerów rozsianych po regionie, od aglomeracji po Żywiec i Racibórz. Większość to parki miejskie, do których wchodzi się bez biletu, ale są też ogrody botaniczne i palmiarnie, które mają własne zasady. Listy dla pojedynczych miast znajdziesz w Katowicach, Sosnowcu i Tarnowskich Górach.

Który park na Śląsku wybrać na spacer?

Największy i najbardziej różnorodny jest Park Śląski w Chorzowie, ale nie jest jedyny wart uwagi. Jeśli szukasz ciszy, wybierz park pałacowy lub zabytkowy park miejski, a jeśli ruchu na świeżym powietrzu, park z rolkostradą, torem deskorolkowym albo parkiem linowym. Wszystkie opisane tu miejsca leżą w województwie śląskim i są dobrze oznaczone w mieście.

Poniżej parki ułożono według miast i typu, od największych terenów rekreacyjnych po małe parki dzielnicowe. Jeśli masz ograniczony czas, wybierz jedno miejsce blisko miejsca zamieszkania i dołóż jedno dalsze na weekend. Przy każdym znajdziesz krótką wskazówkę, czym wyróżnia się na tle innych.

Jakie parki warto odwiedzić w Katowicach?

W Katowicach wybór jest największy i najłatwiej go podzielić na duże tereny leśne oraz małe parki dzielnicowe. Wszystkie leżą w granicach miasta, w różnych dzielnicach.

Katowicki Park Leśny w dzielnicy Osiedle Paderewskiego-Muchowiec to największy teren zieleni urządzonej w mieście. Znajdziesz w nim Dolinę Trzech Stawów, czterokilometrową rolkostradę i lasy, które pozostały po dawnej Puszczy Śląskiej. W Brynowie leży Park im. Tadeusza Kościuszki: zabytkowy park krajobrazowy na ponad pięćdziesięciu hektarach, z drewnianym kościółkiem z początku XVI wieku i wieżą spadochronową. W Ligocie działa Park Zadole z amfiteatrem, kortami i tężnią solankową, a także torem deskorolkowym.

Mniejsze parki dzielnicowe zbliżają do historii miasta. Park Bogucki przy Muzeum Śląskim ma amfiteatr, place zabaw i figurkę beboka. Park Bolina w Janowie-Nikiszowcu leży nad stawami i zawiera boiska oraz stoły do szachów. W Giszowcu Park Giszowiecki zachował bukowy starodrzew i muszlę koncertową z około 1910 roku, a leży w sercu zabytkowego osiedla.

Jakie parki znajdziesz w Chorzowie, Gliwicach, Zabrzu i Bytomiu?

W centrum aglomeracji liczą się cztery miasta, z których każde ma własny charakter parków. Chorzów to teren rekreacji na dużą skalę, Gliwice i Zabrze mają parki z dawnych założeń, a Bytom parki na skraju miasta.

Chorzów

Park Śląski zajmuje około pięciuset trzydziestu pięciu hektarów i powstał od 1950 roku na terenach poprzemysłowych. W jego granicach działają zoo, rosarium i planetarium, więc na jeden dzień wystarczy kilka punktów. Całość jest tak rozległa, że warto z góry wybrać strefę i nie próbować obejść wszystkiego naraz.

Gliwice

Miasto ma kilka różnych parków. Park im. Fryderyka Chopina pochodzi z drugiej połowy XIX wieku, ma pomnik Chopina, lwy Schadowa i pomnik przyrody, a obok stoi Palmiarnia Miejska z pięcioma pawilonami roślin i akwariów. Park im. Bolesława Chrobrego powstał w latach 1913-1915 w dzielnicy Politechnika. Park Kultury i Wypoczynku to rozległy las komunalny o charakterze naturalnym, ze ścieżką dydaktyczną, placami zabaw i tężnią solankową.

Zabrze i Bytom

W Zabrzu Park Miejski z lat 1924-1930 zaprojektował berliński architekt krajobrazu Gustav Allinger. W Zabrzu działa też Miejski Ogród Botaniczny, który ma część francuską i angielską, palmiarnię, rozarium i kolekcję żurawek. W Bytomiu największy jest Park im. Franciszka Kachla, założony około 1840 roku, z dwoma stawami i kąpieliskiem z 1934 roku. Park Fazaniec to zabytkowy park krajobrazowy z dwoma wąwozami i starymi dębami, a Park im. Adama Mickiewicza ma stawy i cztery tarasy widokowe.

Które parki Zagłębia są najciekawsze?

Zagłębie Dąbrowskie ma sporo parków przy dawnych pałacach i zakładach, a sąsiednie Siemianowice Śląskie dopełniają tę listę. Najwięcej jest ich w Sosnowcu.

Park Sielecki to największy z zabytkowych parków Sosnowca, założony w stylu angielskim nad Czarną Przemszą przy Zamku Sieleckim. Park Dietla przy dawnym pałacu przemysłowca ma glorietę i oczko wodne. Park Harcerski przyciąga ogrodem polisensorycznym i rozarium, a Park im. Jacka Kuronia w Kazimierzu zajmuje trzydzieści hektarów, ze stawami, skateparkiem i ścieżkami rowerowymi. Najmniejszy w zestawie, Park im. Wandy Malczewskiej, przyciąga barokową kapliczką na planie baszty, datowaną na połowę XVIII wieku.

W Siemianowicach Śląskich warto zobaczyć Park Miejski przy pałacu Donnersmarcków, angielski park o powierzchni ponad siedemnastu hektarów. Pszczelnik sięga drugiej połowy XIX wieku, Park Hutnik urządzono przy dawnej łaźni huty Laura, a Park Górnik w Michałkowicach otacza staw i zespół pałacowy Rheinbabenów. W Czeladzi Park Grabek ma staw, amfiteatr i ogród morwowy z 1928 roku, a w Dąbrowie Górniczej Park Zielona zajmuje sześćdziesiąt siedem hektarów dawnego lasu dębowego.

Gdzie na parki pałacowe i ogrody botaniczne?

Jeśli interesują cię zabytkowe założenia, wybierz park przy zamku lub pałacu. W Żywcu Park zamkowy przy zamku Habsburgów urządzono na początku XVIII wieku jako ogród włoski, a z czasem przekształcono go w krajobrazowy; stoi w nim Domek Chiński. W Świerklańcu Park pałacowy to południowa część parku krajobrazowego dawnej rezydencji Donnersmarcków, ze stawami, alejami i polanami. W Pławniowicach zespół pałacowo-parkowy Ballestremów z lat 1882-1885 pełni dziś funkcję diecezjalnego domu rekolekcyjnego, więc traktuj go jako miejsce spaceru po parku, a nie zwiedzania wnętrz.

Miłośnikom roślin polecamy Arboretum Bramy Morawskiej w lesie Obora w Raciborzu, na około stu sześćdziesięciu hektarach, z alejkami, małą zagrodą dla zwierząt i platformą, z której widać okolicę. W Brynku Ogród botaniczny założony w 1946 roku przy szkole ma kolekcję około czterystu rodzajów drzew i krzewów. W Jaworznie Arboretum Park Gródek powstało w dawnych wyrobiskach dolomitu, a jego turkusowe zbiorniki widać z kładki i punktów widokowych.

Gdzie na parki z historią przemysłową?

Śląsk ma parki, które powstały na hałdach i wyrobiskach, więc spacer łączy zieleń z historią górnictwa. W Tarnowskich Górach Park Miejski z 1903 roku leży na dawnych hałdach po kopalniach rud, jest częścią obiektu UNESCO i ma wieżę widokową. W tym samym mieście leży hałda popłuczkowa z odpadów po płukaniu rud kopalni Fryderyk, z murawami galmanowymi i widokiem na miasto.

W Raciborzu Park im. Miasta Roth ma staw, fontannę i cztery pomniki przyrody; w części powstał na dawnym cmentarzu. W Żorach Park Cegielnia urządzono na terenie dawnej cegielni, a w Wodzisławiu Śląskim Trzy Wzgórza to rodzinny park z parkiem linowym, amfiteatrem i skateparkiem.

Gdzie z dziećmi i na aktywny wypoczynek?

Jeśli chcesz ruchu, wybierz park z infrastrukturą. Park Śląski, Park Zadole, Park Cegielnia i Trzy Wzgórza mają tory, skateparki albo parki linowe. W Bielsku-Białej Park im. Juliusza Słowackiego z 1898 roku, w centrum miasta, ma lodowisko, boiska Orlik i dwie fontanny. W Rybniku Park Kozie Góry to najstarszy park miejski z końca XIX wieku i ścieżką zdrowia.

Czego szukać w parku, zanim wybierzesz miejsce?

Najlepiej dobrać park do tego, co chcesz tam robić, bo różnią się wyposażeniem bardziej, niż sugerują nazwy. Poniższy przegląd pomaga zawęzić wybór, zanim ruszysz w drogę.

Jeśli zależy ci na wodzie, sprawdź parki ze stawami: Park Kachla w Bytomiu, Park Bolina w Katowicach, Park Grabek w Czeladzi oraz park w Raciborzu ze stawem i fontanną. Dla wieczorów z muzyką i teatrem plenerowym przydadzą się parki z amfiteatrami, czyli Zadole, Bogucki, Grabek, Kuronia w Sosnowcu i Trzy Wzgórza. Tężnie solankowe stoją w Parku Zadole, w Parku Cegielnia w Żorach i w Parku Kultury i Wypoczynku w Gliwicach, więc to dobry kierunek na spokojny, oddechowy spacer. Starych drzew szukaj w Giszowcu, w parku Fazaniec w Bytomiu i w Parku Kościuszki w Katowicach.

Sporo parków ma pamiątki po dawnych właścicielach i fabrykach. Park Hutnik sąsiaduje z dawną łaźnią huty, Park Dietla ma glorietę z czasów przemysłowca, a Park Sielecki leży przy zamku. Tam spacer nabiera drugiego dna i dobrze się go łączy z krótkim zwiedzaniem okolicznych budynków. Pamiętaj, że dawne pałace często służą dziś innym celom, więc do wnętrz wchodzi się tylko tam, gdzie jest to wyraźnie przewidziane.

Jak zaplanować dzień w Parku Śląskim?

Park Śląski to teren tak duży, że najlepiej zaplanować go w dwóch lub trzech częściach. Zacznij od jednego stałego punktu, na przykład planetarium albo zoo, a następnie dołóż rosarium lub spacer po alejach. Taki układ pozwala wrócić do domu bez uczucia pośpiechu i zmęczenia.

W weekend wygodnie zacząć rano od części z ogrodem zoologicznym i planetarium, a po południu przejść do spokojniejszych terenów parku. Jeśli planujesz więcej niż jedno miejsce w Chorzowie, sprawdź też zestaw parków na Śląsku, gdzie Park Śląski stanowi tylko jedną z wielu pozycji.

Co wybrać w poszczególnych miastach?

Jeśli masz miasto, otwórz jego zestaw.

• Katowice i Chorzów: parki w Katowicach oraz parki w Chorzowie dają największe tereny rekreacyjne.
• Gliwice, Bytom i Racibórz: sprawdź Gliwice, Bytom i Racibórz, gdzie parki mają zabytkowy charakter.
• Zagłębie: Sosnowiec i Siemianowice Śląskie mają najwięcej parków na niewielkim obszarze.

Najczęstsze pytania

Jaki jest największy park na Śląsku?

Park Śląski w Chorzowie, który zajmuje około pięciuset trzydziestu pięciu hektarów i ma zoo, rosarium oraz planetarium.

Gdzie na rolki lub deskorolkę?

Katowicki Park Leśny ma czterokilometrową rolkostradę, a Park Zadole w Katowicach tor deskorolkowy. Skatepark działa też w Parku im. Jacka Kuronia w Sosnowcu i w Trzech Wzgórzach w Wodzisławiu Śląskim.

Który park wybrać z dziećmi?

Dobrym wyborem są parki z placami zabaw i atrakcjami, na przykład Park Bogucki, Park Zadole czy Trzy Wzgórza z parkiem linowym. W Gliwicach obok Parku Chopina stoi palmiarnia.

Czy w parkach są stare drzewa i pomniki przyrody?

Tak. Pomniki przyrody mają między innymi Park Sielecki w Sosnowcu, Park Miejski w Siemianowicach Śląskich, Park im. Miasta Roth w Raciborzu i Park Chopina w Gliwicach.

Czy parki pałacowe są otwarte dla zwiedzających?

Parki w Żywcu i Świerklańcu służą do spacerów. W Pławniowicach pałac pełni funkcję domu rekolekcyjnego, więc spaceruje się po parku.