Bezpłatne

Bezpłatne miejsca na Śląsku: parki, szczyty Beskidów, jeziora i rezerwaty, do których wchodzi się bez biletu, z podpowiedzią, od czego zacząć.

Śląsk ma dużo zieleni i wody w miejscach, gdzie wcześniej były kopalnie i piaskownie, więc wiele spacerów nie wymaga ani biletu, ani rezerwacji. Poniżej przegląd parków miejskich, jezior, gór, punktów widokowych i pomników z całego województwa śląskiego, ułożony tak, żeby dało się z niego zaplanować dzień za darmo.

Gdzie na Śląsku pójść na spacer bez biletu?

Najłatwiej w parku miejskim, bo w każdym większym mieście województwa jest przynajmniej jeden zabytkowy albo rekreacyjny. W Katowicach, Gliwicach, Chorzowie, Bytomiu i Sosnowcu to teren na pół dnia, a w górach i nad jeziorami na cały dzień. Wstęp na teren parku, na szlak czy nad brzeg zbiornika jest tu bezpłatny, ale opłaty za parking, kolejki linowe i poszczególne obiekty w parkach ustala ich zarządca.

Które parki miejskie zwiedzić za darmo?

Parki są najlepszym wyborem na krótszy wypad: łatwo do nich dojechać, a każdy ma inny charakter. Poniżej wybór według miast.

Katowice

Katowicki Park Leśny to największy obszar zieleni urządzonej w Katowicach, z Doliną Trzech Stawów i 4-kilometrową rolkostradą. Park im. Tadeusza Kościuszki w Brynowie zajmuje mniej więcej 51 hektarów i został założony w 1888 roku; na jego terenie zobaczysz drewnianą świątynię sprzed pięciu wieków i dawną wieżę spadochronową. Park Zadole w Ligocie zajmuje 7,76 hektara, a w jego wyposażeniu jest tor deskorolkowy, amfiteatr i tężnia solankowa. Więcej na stronie Bezpłatne: Katowice.

Gliwice, Chorzów, Bytom i Sosnowiec

W Gliwicach Park im. Bolesława Chrobrego z lat 1913-1915 ma około dziesięciu hektarów, a Park im. Fryderyka Chopina, założony około 1880 roku nad rzeką Kłodnicą, mniej niż sześć hektarów i stare drzewa, wśród nich pomnik przyrody. Rozległy Park Kultury i Wypoczynku to las komunalny o powierzchni około 197,6 hektara, ze ścieżką dydaktyczną i tężnią solankową. Więcej propozycji znajdziesz na stronie Bezpłatne: Gliwice.

Chorzowski Park Śląski ma około 535 hektarów i zaczęto go tworzyć w 1950 roku na gruntach pogórniczych; liczy się do największych parków miejskich w Europie. Miasto opisano szerzej na stronie Bezpłatne: Chorzów. W Bytomiu Park im. Franciszka Kachla ma 43 hektary, jest wpisany do rejestru zabytków i powstał około 1840 roku, a w Sosnowcu Park Sielecki nad Czarną Przemszą ma 20 hektarów i sąsiaduje z Zamkiem Sieleckim. Zobacz też Bezpłatne: Bytom i Bezpłatne: Sosnowiec.

Zagłębie, Żywiec, Żory i okolice

W Dąbrowie Górniczej Park Zielona wyrósł na terenie dawnego lasu dębowego i ma 67 hektarów, a w jego wschodniej części działa Uroczysko Zielona z pięcioma przystankami ścieżki dydaktycznej. Park zamkowy w Żywcu zaczął jako regularny ogród z 1712 roku, a z czasem zamieniono go w park krajobrazowy. W Żorach Park Cegielnia urządzono na terenie po fabryce cegły; są tu między innymi park linowy, skatepark, tor dla rolkarzy i tężnia. W Wodzisławiu Śląskim Trzy Wzgórza otwarto w 2015 roku na 24 hektarach, a w Świerklańcu park pałacowy dawnej rezydencji Donnersmarcków zajmuje dziś ponad 180 hektarów.

Nad którą wodę pojechać?

Śląskie jeziora to w dużej części dawne piaskownie i zbiorniki zaporowe, a każde ma inny profil: rekreacyjny, widokowy albo przyrodniczy. Przed wyjazdem sprawdź, czy dane miejsce dopuszcza kąpiel i sporty wodne.

Jezioro Chechło-Nakło w gminie Świerklaniec ma około 90 hektarów i służy głównie rekreacji: są tu plaże i pola biwakowe. Jezioro Goczałkowickie sięga nawet 3200 hektarów, a od Pszczyny dzieli je kilka kilometrów na południe; zbiornik dostarcza wodę dla aglomeracji. Jezioro Żywieckie na Sole utworzono w 1966 roku, a ma do 6,6 kilometra długości. W Dąbrowie Górniczej zbiornik Pogoria II to dawna piaskownia, dziś miejsce spacerów i wędkowania z kolonią mew. Dzierżno Duże między Gliwicami i Pyskowicami ma ponad 500 hektarów, a Jezioro Czanieckie w Porąbce to zbiornik wody pitnej o powierzchni 45 hektarów z zakazem sportów wodnych.

Które szczyty i punkty widokowe odwiedzić?

Beskid Śląski i Żywiecki dają widoki w zasięgu jednego dnia wędrówki, a szlaki są dostępne za darmo. Na szczytach często stoją schroniska PTTK, w których zjesz posiłek, choć to osobny koszt.

Najwyższy szczyt Beskidu Śląskiego, Skrzyczne (1257 metrów), wznosi się nad Szczyrkiem i ma kolej krzesełkową. Barania Góra (1215 metrów) ma wieżę widokową i źródła Wisły. W okolicy Bielska-Białej stoją Klimczok (1117 metrów), Szyndzielnia z koleją gondolową i alpinarium oraz Błatnia z kopcem widokowym i panoramą na Skrzyczne i Baranią Górę. Rysianka (1322 metry) to zwornik trzech grzbietów z halą i schroniskiem PTTK, a Przełęcz Salmopolska to węzeł szlaków na wysokości 934 metrów. Skalną wychodnię Malinowska Skała zobaczysz przy szlaku, a z wież: na Starym Groniu w Brennej (12 metrów) i w Chałupkach nad zakolami Odry, tuż przy granicy z Czechami.

Na Jurze Góra Zborów (467 metrów) jest rezerwatem i rejonem wspinaczkowym, a przez region biegnie Szlak Orlich Gniazd, czerwony szlak pieszy o długości 163,9 kilometra z Krakowa do Częstochowy.

Gdzie obejrzeć przyrodę i krajobraz poprzemysłowy?

Poprzemysłowa przyroda to osobny rozdział regionu. Rezerwat przyrody Łężczok koło Raciborza obejmuje 477,38 hektara, w tym osiem stawów, a żyje w nim ponad połowa gatunków ptaków występujących w Polsce. Żabie Doły na granicy Bytomia, Chorzowa i Piekar Śląskich to obszar o wielkości 226,2 hektara, ukształtowany przez dawne osadniki po flotacji rud i zapadliska po podziemnej eksploatacji. W Tarnowskich Górach hałda popłuczkowa z odpadów po płukaniu rud od 2017 roku należy do obiektów wpisanych na listę UNESCO. Zobacz też Bezpłatne: Tarnowskie Góry.

Jakie pomniki i miejsca pamięci można odwiedzić bezpłatnie?

Do bezpłatnych celów należą też pomniki, rzeźby i cmentarze, czyli miejsca, do których wchodzi się w ciszy i z szacunkiem. Cmentarze to czynne miejsca pochówku albo upamiętnienia, więc obowiązuje tu odpowiednie zachowanie, a zdjęcia i spacery nie powinny zakłócać innych odwiedzających.

W Raciborzu z pomnika poległych w czasie I wojny światowej z 1926 roku ocalały boczne balustrady z ławami, a ścieżka parku prowadzi dziś przez dawny cmentarz. Golgota Beskidów w Radziechowach to droga krzyżowa na wzgórze Matyska ze stalowym Krzyżem Milenijnym. W centrum Bielska-Białej stoi pomnik Bolka i Lolka z brązu z 2011 roku, a przy wejściu do chorzowskiego zoo kamienna brama z żeliwnym lwem, przeniesiona z pałacu w Świerklańcu.

Co warto wiedzieć o największych parkach i szczytach?

Kilka miejsc ma tak rozbudowany teren, że dobrze znać jego układ, zanim wyruszysz. Park Śląski w Chorzowie mieści w swoich granicach Śląski Ogród Zoologiczny i Planetarium Śląskie, więc na jego terenie spędzisz cały dzień. Katowicki Park Leśny rozciąga się wzdłuż doliny Potoku Leśnego, a rosną w nim dąb, brzoza i sosna, wśród których wiele drzew to pozostałości dawnej Puszczy Śląskiej.

W Bytomiu park Kachla ma dwa stawy, a w Sosnowcu rzeka dzieli Park Sielecki na część starą o powierzchni 10,4 hektara i nową o 9,84 hektara. Park Zielona w Dąbrowie Górniczej nawiązuje do drogi do Łagiszy z 1932 roku, która połączyła dawny las dębowy ze śródmieściem.

W górach Szyndzielnia ma historyczne schronisko PTTK, alpinarium i wieżę widokową, a Klimczok jest zwornikiem grzbietów i skrzyżowaniem tras. Jezioro Czanieckie magazynuje wodę pitną, z której korzystają mieszkańcy kilku dużych miast regionu. Góra Zborów tworzą jurajskie wapienie, w których woda wydrążyła ostańce i jaskinie. Rezerwat znajduje się koło Podlesic. Łężczok ma status rezerwatu od 1957 roku.

Z którego miasta zacząć bezpłatne zwiedzanie?

Najwięcej miejsc ma Katowice, ale bezpłatnie zwiedzisz też Sosnowiec, Gliwice, Tarnowskie Góry, Bielsko-Białą, Chorzów, Racibórz i Bytom. Osobne strony: Bielsko-Biała i Racibórz. W Raciborzu obok rezerwatu Łężczok znajdziesz pomnik w Parku im. Miasta Roth, a w Bielsku-Białej pomniki bajkowych bohaterów i drogę na szczyty Beskidu.

Jak zaplanować dzień bez biletu?

Połącz dwa-trzy miejsca blisko siebie. Rano szlak albo szczyt, po południu park lub jezioro. Weź wodę, wygodne buty i zapas czasu na powrót, a przy ruinach i na szlakach sprawdź stan terenu.

Na deszczowy dzień wybieraj krótsze spacery po parku, w pogodny dzień szczyty i punkty widokowe. Przełęcz Salmopolska ma parking, zajazd i wyciąg narciarski, więc zimą bywa tu ruch.

Najczęstsze pytania

Jakie darmowe miejsca warto zobaczyć na Śląsku?

Na początek Park Śląski w Chorzowie, Katowicki Park Leśny, Dolinę Trzech Stawów, Jezioro Goczałkowickie i szczyty Beskidów, jak Skrzyczne i Barania Góra.

Czy wszystkie wymienione miejsca są całkiem bezpłatne?

Wstęp na teren parku, szlak czy nad wodę jest bezpłatny. Opłaty mogą dotyczyć parkingów, kolejek linowych, schronisk i konkretnych obiektów w parkach, dlatego sprawdź je przed wyjazdem.

Gdzie za darmo zobaczyć widoki?

Z wież widokowych w Brennej i Chałupkach, ze szczytów Baraniej Góry, Klimczoka i Błatni oraz z Malinowskiej Skały przy szlaku.

Które miejsca pasują dla rodzin?

Park Śląski w Chorzowie, Trzy Wzgórza w Wodzisławiu Śląskim, park Cegielnia w Żorach oraz Park Zadole w Katowicach z torem i amfiteatrem.

Czy w rezerwacie Łężczok można obserwować ptaki?

Tak, w rezerwacie żyje ponad połowa gatunków ptaków występujących w Polsce. Zachowaj ciszę i zasady obowiązujące w rezerwacie.

Gdzie bezpłatnie zobaczyć krajobraz poprzemysłowy?

W Żabich Dołach na granicy Bytomia, Chorzowa i Piekar Śląskich, na hałdzie popłuczkowej w Tarnowskich Górach oraz w Parku Śląskim, który powstał na terenach po górnictwie. Zbiorniki Pogoria II i Chechło-Nakło również leżą w dawnych wyrobiskach piasku.

Które jeziora nadają się na spokojny spacer?

Pogoria II w Dąbrowie Górniczej, Jezioro Żywieckie i Jezioro Czanieckie w Porąbce. Przy tym ostatnim obowiązuje zakaz sportów wodnych i rybactwa, więc jest tam spokojniej niż nad zbiornikami rekreacyjnymi.

Jak dojść na Skrzyczne bez wjeżdżania koleją?

Na szczyt prowadzą szlaki z miasta, a kolej krzesełkowa jest tylko jedną z możliwości. Tuż pod wierzchołkiem stoi schronisko PTTK, a na samej górze maszt nadajnika radiowo-telewizyjnego.