Na deszcz

Gdy na Śląsku pada, wybierz muzea, teatry, aquaparki i zoo: kilkadziesiąt miejsc od Katowic po Beskidy, na których deszcz nie psuje planów.

Ten zestaw jest dla rodzin, par i osób podróżujących samotnie, które mają wolny dzień i niepewną pogodę. Zebrano tu ponad dwieście obiektów z obszaru całego regionu, od aglomeracji po Żywiec i Cieszyn. Tu liczy się dach nad głową i program na kilka godzin, a nie sam widok, dlatego wiele pozycji to muzea i sceny. Listy dla jednego miasta znajdziesz w Katowicach, Bielsku-Białej czy Gliwicach.

Co robić na Śląsku, gdy pada deszcz?

Najpewniejszy plan na deszczowy dzień to muzeum albo scena, bo zwiedzanie trwa tam kilka godzin i odbywa się w środku. Region ma ich bardzo dużo: w zestawie przeważają muzea, sporo jest teatrów, oper i filharmonii, są też aquaparki, zoo z pawilonami oraz dawne kopalnie. Warto zacząć od miejsca, które leży najbliżej, a dopiero potem dobierać temat.

Dla porządku podzieliliśmy propozycje według tego, z kim wychodzisz z domu. Rodzice zajrzą do części o zoo, makietach i basenach, pary do teatrów i sal koncertowych, a miłośnicy techniki do kopalń i walcowni. Jeśli masz tylko jedno popołudnie, wybierz jedną dzielnicę lub jedno miasto i nie przejeżdżaj całego regionu. Dużo punktów leży blisko siebie, zwłaszcza w Katowicach i Chorzowie.

Które muzea na Śląsku wybrać, gdy pada?

Na początek wybierz muzeum z dużą, zróżnicowaną ekspozycją: Muzeum Śląskie w Katowicach mieści się w dawnej kopalni w Bogucicach i pokazuje malarstwo polskie, sztukę sakralną oraz dzieje Górnego Śląska. Budynek jest w większości podziemny, więc pogoda nie ma tu znaczenia.

Jeśli interesuje cię historia samego miasta, idź do Muzeum Historii Katowic przy ulicy księdza Józefa Szafranka. To samorządowa instytucja w kamienicy z 1910 roku, z wystawą o historii miasta; ma też trzy oddziały, między innymi na Nikiszowcu i w zabytkowym drewnianym kościółku. W Gliwicach tematyczną trasę ułoży się z dwóch miejsc: Willa Caro to rezydencja przemysłowca Oscara Caro, zbudowana w duchu neorenesansu w latach osiemdziesiątych XIX wieku i zajęta przez muzeum w 1934 roku, a Radiostacja gliwicka to trzy budynki i drewniana wieża antenowa o wysokości 111 metrów, postawione w 1935 roku jako filia tego samego muzeum.

W Żywcu masz dwie propozycje blisko siebie. Muzeum Miejskie w Żywcu działa w Starym Zamku i opowiada o historii miasta, kulturze górali żywieckich, archeologii i sztuce sakralnej. Muzeum Browaru Żywiec zajmuje skalne piwnice leżakowe browaru, ma osiemnaście sal i około półtora tysiąca metrów kwadratowych. Podobny profil ma Tyskie Browarium w odnowionym budynku na terenie Tyskich Browarów Książęcych.

Fani nietypowych tematów mają z czego wybierać. Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach przy ulicy Stadionowej ma ponad cztery tysiące eksponatów, w tym sikawkę konną z 1717 roku. Muzeum Historii Polski Ludowej w Rudzie Śląskiej pokazuje codzienność z lat 1945-1989: urządzone mieszkania, kino, samochody oraz park z pomnikami. W Wiśle na Przysłopie pod Baranią Górą stoi Muzeum Turystyki Górskiej, niewielkie, trzyizbowe, o historii wędrowania po Beskidzie Śląskim. Nie jest to cel na całodzienne zwiedzanie, raczej przystanek podczas górskiej wycieczki.

Muzea w Pszczynie i okolicy

W Pszczynie wystarczy jedno miasto na cały dzień. Zamek w Pszczynie to dawna rezydencja magnacka z oryginalnymi wnętrzami Hochbergów, apartamentem cesarskim i Salą Lustrzaną. Obok leży Zagroda Wsi Pszczyńskiej, skansen, w którym stoi kilkanaście drewnianych chat i budynków gospodarczych z okolic Pszczyny; powstał w parku w 1975 roku. Skansen jest częściowo plenerowy, więc zaplanuj go na przejaśnienie, a w deszczu zostań w zamkowych salach.

Gdzie z dzieckiem, gdy pada?

Z dziećmi najlepiej wybrać miejsce, w którym można się ruszać i dotykać: aquapark, interaktywną makietę albo ogród zoologiczny z pawilonami. Takich miejsc jest w regionie kilka i leżą w różnych miastach, więc zawsze coś znajdziesz niedaleko.

W Gliwicach Kolejkowo to interaktywna makieta w centrum handlowym: makieta zajmuje ponad siedemset metrów, a na niej rozmieszczono setki budynków, kilkanaście pojazdów szynowych i tysiące figurek. W Chorzowie Planetarium Śląskie w Parku Śląskim otwarto w 1955 roku, a od 2022 roku ma ekspozycje o astronomii, sejsmologii i meteorologii. Obok działa Śląski Ogród Zoologiczny na 47,5 hektara, z Kotliną Dinozaurów oraz pawilonami egzotarium, akwarium i słoniarni. To teren w dużej mierze plenerowy, dlatego w deszcz najlepiej zacząć od pawilonów. Z Górnośląskim Parkiem Etnograficznym w tym samym parku jest podobnie: to muzeum na wolnym powietrzu z około siedemdziesięcioma ośmioma zabytkowymi obiektami.

Mniejsze, spokojniejsze propozycje to AnimalWorld Mini ZOO w zabrzańskich Makoszowach, z lekcjami o zwierzętach i warsztatami, oraz Leśny Park Niespodzianek w Ustroniu na stoku Równicy, gdzie pokazy ptaków drapieżnych i sów towarzyszą spacerowi wśród żubrów i jeleni. W Pszczynie jest jeszcze Pokazowa Zagroda Żubrów w Parku Pszczyńskim. Te trzy miejsca to w całości teren na powietrzu, więc w ulewę lepiej je odłożyć, a na mżawkę wystarczy przeciwdeszczowa kurtka.

Aquaparki i baseny

Gdy pada, a dzieci chcą się wyszaleć, sprawdzają się aquaparki. Aquadrom w Rudzie Śląskiej-Halembie dzieli się na strefy Rekreacji, Sportu i Saunarium; ciekawostką są basen z ruchomym dnem oraz tuba do nurkowania o wysokości siedmiu metrów. Wodny Park Tychy, otwarty 30 kwietnia 2018 roku, wyróżnia się symulatorem surfingu, strefą rekreacyjną i saunami, a ogrzewanie wspiera biogaz. W Raciborzu Aquapark H2Ostróg leży w dzielnicy Ostróg, tuż przy zamku, więc po basenie łatwo dodać spacer po okolicy.

Jakie teatry, opery i sale koncertowe warto sprawdzić?

Na wieczór w deszczu najlepsza jest scena. W regionie działa kilkanaście teatrów i sal koncertowych, które stoją w zabytkowych gmachach lub w nowoczesnych budynkach, więc sam wieczór bywa też lekcją architektury. Sprawdź kalendarz konkretnego miejsca i wybierz coś na wolny wieczór.

W Katowicach Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego to największa scena dramatyczna regionu; gra w gmachu przy Rynku, wzniesionym w stylu neoklasycznym na początku XX wieku. Siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia otwarta w 2014 roku w Strefie Kultury ma ceglaną fasadę nawiązującą do Nikiszowca i salę na około tysiąc osiemset miejsc. Przy ulicy świętego Jana działa Kinoteatr Rialto, który ma za sobą ponad sto lat, klasycystyczną fasadę, a dziś jest kinem studyjnym z koncertami i spektaklami.

W Bytomiu stoi Gmach Opery Śląskiej, neoklasycystyczny budynek z 1901 roku z główną sceną i salą imienia Adama Didura. W Chorzowie Teatr Rozrywki to scena muzyczna, w której występują zawodowi aktorzy, śpiewacy i tancerze. W Zabrzu Dom Muzyki i Tańca to dom kultury w modernistycznym budynku, otwarty pod koniec lat pięćdziesiątych, ceniony za akustykę sali widowiskowej. Z kolei w Sosnowcu Teatr Zagłębia ruszył jeszcze w XIX wieku jako Teatr Zimowy; jego widownię urządzono jak amfiteatr i ozdobiono malowidłami.

Poza aglomeracją warto zapamiętać trzy adresy. Teatr Polski w Bielsku-Białej działa w budynku z lat 1888-1890 na Dolnym Przedmieściu, a fasadę zdobią posągi Apolla i muz. Teatr im. Adama Mickiewicza w Cieszynie z 1910 roku ma widownię na sześćset trzydzieści miejsc. Teatr Ziemi Rybnickiej w Rybniku, budowany w latach 1958-1964, składa się z dużej sali, mniejszej sali kameralnej i galerii, a od niedawna chroni go wpis do rejestru zabytków. W Częstochowie koncerty odbywają się w Filharmonii Częstochowskiej im. Bronisława Hubermana, modernistycznym gmachu z lat 1955-1965 z dwiema salami.

Gdzie na zabytki techniki i industrialne wnętrza?

Gdy pada, dobrym wyborem są dawne zakłady przemysłowe, bo ich zwiedzanie odbywa się w halach albo pod ziemią. Region ma tu szczególnie wiele do pokazania, a wszystkie trasy dotyczą historii górnictwa i hutnictwa.

W Zabrzu Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego Guido to część Muzeum Górnictwa Węglowego, z trasami na poziomach sto siedemdziesiąt i trzysta dwadzieścia metrów pod ziemią. W Tarnowskich Górach Zabytkowa Kopalnia Srebra to podziemna trasa w dawnej Królewskiej Kopalni Fryderyk, wpisana na listę UNESCO, z odcinkiem pokonywanym łodzią i skansenem maszyn parowych. W katowickich Szopienicach Walcownia - Muzeum Hutnictwa Cynku to dawna walcownia cynku, w której zostały maszyny parowe i cały proces produkcji, a dodatkowo oglądasz kolekcję motocykli.

Co wybrać w poszczególnych miastach?

Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, wybierz miasto i sprawdź jego zestaw. Podajemy sąsiedztwa tylko tam, gdzie wynikają z adresów obiektów.

• Katowice: lista dla Katowic jest najdłuższa, bo w mieście stoją muzea, teatr, Rialto i gmach orkiestry, a część leży w Śródmieściu, więc łatwo je połączyć w jedno popołudnie.
• Chorzów: Planetarium, zoo, Górnośląski Park Etnograficzny i Teatr Rozrywki dają pełny dzień, zwłaszcza że trzy pierwsze leżą w Parku Śląskim. Szczegóły w zestawie dla Chorzowa.
• Gliwice i Zabrze: zestawy dla Gliwic i dla Zabrza łączą muzea, Kolejkowo, kopalnię i dom kultury z salą koncertową.
• Bielsko-Biała: zestaw dla Bielska-Białej zaczyna się od teatru i muzeów, a po wycieczce w góry można tam wpaść na dłuższy odpoczynek.
• Częstochowa, Sosnowiec i Tychy: warto sprawdzić zestawy dla Częstochowy, dla Sosnowca i dla Tychów, gdzie znajdziesz filharmonię, teatr oraz browarne muzeum i aquapark.

W Beskidach pod dachem czekają głównie pojedyncze miejsca, takie jak muzeum w Wiśle czy leśny park w Ustroniu, więc w tamtych okolicach deszczowy dzień łatwiej połączyć z przejazdem do większego miasta, na przykład do Bielska-Białej albo Cieszyna.

Jak uwzględnić obiekty zamknięte i trudniejsze tematy?

Przed wyjazdem sprawdź, czy miejsce działa, bo kilka pozycji ma szczególny status. Muzeum Literatury im. Władysława Reymonta w Bielsku-Białej, założone w 1989 roku przez pasjonata, który ręcznie przepisywał dzieła klasyków, ma zawieszoną działalność. Nie planuj więc tam wizyty, a jedynie zapamiętaj, co mieściło się przy ulicy Pankiewicza.

Odrębnie, spokojnym tonem, trzeba potraktować Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków w Radzionkowie. To placówka wystawiennicza i archiwalna w budynku dawnego dworca, przypomina o przymusowych wywózkach Górnoślązaków w głąb ZSRR po wojnie. Nie łącz tej wizyty z programem rozrywkowym, raczej wybierz ją jako osobny punkt dnia.

Najczęstsze pytania

Gdzie na Śląsku iść z dziećmi, gdy pada?

Do aquaparków w Rudzie Śląskiej, Tychach i Raciborzu, do Kolejkowa w Gliwicach, do chorzowskiego Planetarium albo do pawilonów w Śląskim Ogrodzie Zoologicznym. Zoo i zagrody są w dużej części plenerowe, więc na ulewę są mniej pewne niż basen.

Jakie muzeum wybrać na pierwszy raz?

Dobrym początkiem jest Muzeum Śląskie w Katowicach, które pokazuje malarstwo, sztukę sakralną i dzieje Górnego Śląska w budynku w większości podziemnym. W Gliwicach równie dobrze sprawdzi się Willa Caro albo Radiostacja gliwicka.

Co robić we dwoje w deszczowy wieczór?

Najłatwiej wybrać teatr, operę albo koncert. Duże sceny stoją w Katowicach, Bytomiu, Chorzowie, Zabrzu, Bielsku-Białej i Cieszynie, a repertuar najlepiej sprawdzić w kalendarzu wydarzeń na tym portalu.

Czy na deszcz są też miejsca pod ziemią?

Tak. W Zabrzu można zejść do kopalni Guido, a w Tarnowskich Górach przejść podziemną trasą przez Zabytkową Kopalnię Srebra. W obu miejscach zwiedzanie odbywa się pod ziemią, więc pogoda na powierzchni nie ma znaczenia.

Czy wszystkie miejsca z tego zestawu są czynne?

Nie wszystkie. Muzeum Literatury w Bielsku-Białej ma zawieszoną działalność, więc przed wyjazdem sprawdź informacje o miejscu, do którego się wybierasz.